วัคซีนคืออะไร
วัคซีนคืออะไร

ในบทความก่อนหน้าได้พูดถึงเรื่องวัคซีนป้องกันการติดเชื้อแอโรโมนาสประกอบกับช่วงนี้มีคนรู้จักของหมอสอบถามเรื่องการฉีดวัคซีนป้องกันพิษโรคสุนัขบ้า (Rabies) ในสุนัขและแมวเข้ามากันมาก (ความจริงแล้วโรคพิษสุนัขบ้าไม่ได้ก่อให้เกิดการติดเชื้อเฉพาะในสุนัขเท่านั้น แต่สามารถก่อให้เกิดโรคได้ในสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมทุกชนิดและอาการของสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมที่ติดเชื้ออาจไม่ได้แสดงอาการคลุ้มคลั่งหรือบ้าอย่างเดียวเหมือนที่ชื่อบอกไว้เท่านั้นอาจพบลักษณะของสัตว์ที่แสดงอาการแบบเซื่องซึมได้) ทำให้อยากจะเล่าคร่าวๆ ให้ผู้อ่านทราบกันว่าวัคซีน (vaccine) คืออะไรก่อนที่จะรู้จักวัคซีน ขอแนะนำให้ผู้อ่านรู้จัก คำว่า แอนติเจน (antigen) กับ แอนติบอดี (antibody) ก่อนดีกว่า

แอนติเจน คือสาร/สิ่งแปลกปลอมหรือสารที่เข้าไปในร่างกายทั้งที่มีชีวิตหรือไม่มีชีวิตแล้วกระตุ้นให้ร่างกายเกิดปฏิกิริยาตอบสนองทางภูมิคุ้มกันกระตุ้นให้เกิดแอนติบอดีขึ้นได้ และ แอนติบอดี คือสารที่ร่างกายสร้างขึ้นเพื่อมาตรวจจับ ทำลายฤทธิ์ต่อต้านสาร/สิ่งแปลกปลอมที่เข้าไปในร่างกายนั้นโดยแอนติเจนเป็นสารประเภทโปรตีน นะคะ

สำหรับ วัคซีน ก็คือสารหรือแอนติเจนที่ได้จากเชื้อหรือส่วนประกอบของเชื้อและเตรียมขึ้นมาเพื่อวัตถุประสงค์ในการกระตุ้นให้ร่างกายสร้างภูมิคุ้มกันต่อแอนติเจนนั้นโดยอาศัยกลไกต่างๆ วัคซีนจะทำให้ร่างกายเกิดการสร้างภูมิคุ้มกันที่จำเพาะต่อเชื้อโรค หรือส่วนของเชื้อโรคที่นำมาผลิตเป็นวัคซีน

นอกจากนี้วัคซีนยังกระตุ้นให้ระบบภูมิคุ้มกันสามารถจดจำแอนติเจนของเชื้อโรคดังกล่าวด้วยทำให้ระบบภูมิคุ้มกันของร่างกายสามารถตอบสนองได้อย่างรวดเร็วเมื่อมีการติดเชื้อซ้ำ หากไม่เคยได้รับการกระตุ้นมาก่อนต้องใช้เวลาหลายวันในกรณีที่เชื้อก่อโรคมีความรุนแรงสูงการกระตุ้นภูมิคุ้มกันอาจไม่ทันต่อการป้องกันโรคดังนั้นเมื่อร่างกายมีการติดเชื้อภายหลังจากการได้รับวัคซีนระบบภูมิคุ้มกันของร่างกายจะรับรู้ว่าเป็นเชื้อโรคได้เร็วขึ้น

และมีกลไกทำลายเชื้อโรคต่อไปซึ่งวัคซีนที่ดีในอุดมคตินั้นต้องสามารถกระตุ้นให้ร่างกายสร้างภูมิคุ้มกันต่อต้านเชื้อโรค มีความจำเพาะต่อแอนติเจนของเชื้อและภูมิคุ้มกันที่เกิดขึ้นคงอยู่ได้ยาวนานแม้ว่าจะให้วัคซีนเพียงครั้งเดียวก็ทำให้ร่างกายสามารถมีภูมิคุ้มต่อโรคได้ตลอดชีวิต เมื่อให้ไปแล้วปลอดภัยต่อร่างกายหรือมีผลข้างเคียง (side effect) จากการได้รับวัคซีนน้อย วิธีการให้วัคซีนต้องไม่ยุ่งยากราคาวัคซีนไม่แพง ตัววัคซีนเสื่อมคุณภาพช้า มีอายุการใช้ยาวนานและเก็บรักษาได้ง่ายเหล่านี้ล้วนเป็นวัคซีนในฝันของบุคคลากรทางการแพทย์แต่ในสภาพความเป็นจริงแล้ว วัคซีนที่ผ่านการควบคุมคุณภาพประสิทธิภาพ และมีมาตรฐานการผลิตและได้ออกขายในท้องตลาดอาจไม่มีคุณสมบัติทั้งหมดครบถ้วนตามอุดมคติได้ ดังนั้นบุคลากรทางการแพทย์ผู้ใช้วัคซีนจะต้องรู้คุณสมบัติวิธีการให้และเก็บรักษาวัคซีนอย่างถูกต้องเพื่อให้สามารถนำวัคซีนมาใช้กระตุ้นภูมิคุ้มกันของร่างกายได้อย่างมีประสิทธิภาพสูงที่สุดรวมทั้งสามารถให้ข้อแนะนำผู้เลี้ยงสัตว์ภายหลังจากที่ได้รับวัคซีนอย่างถูกต้องเพื่อประโยชน์ในการใช้วัคซีนกระตุ้นภูมิคุ้มกันของร่างกาย

สัตวแพทย์หญิง ดร.มินตรา ลักขณา (หมอเม)
อ.น.สพ.ดร. ภัทรพล เปี่ยมสมบูรณ์ (หมอเอก) 

 

 

Vaccine, what is it?

We’ve talked about Aeromonas vaccine on the previous topic. However, many people have recently asked us about “Rabies” vaccination in dog and cat. Important, rabies not only appears in dog and cat, it can cause disease in all mammals such as rat, bat, cow, and also human, so be careful. This week, we will be explaining to you of “What is vaccine?”

First of all, you must understand the words “Antigen” and “Antibody”. They are both associated with vaccine. Antigens are foreign, protein-base materials, dead or alive that enter the body and activate immune response, while Antibodies are produced by the body, responding to the invading antigens. Antibodies are designed for attach, neutralize and eliminate those antigens.

So, vaccines are “antigens” derived from a part, or the whole component of bacteria or viruses (pathogens). Vaccine is given to animal or humans to activate the production of “antibody” specific to a particular pathogen. Vaccine will also make the body “memorize” those particular pathogen, so, on the next invasion, the immune response will eliminate the pathogen faster and much more efficient. If vaccine is not given, it would take too slow for the body to produce enough immunity to prevent disease. That why vaccines are necessary for those harmful diseases.

The ideal vaccine should be able to induce long-lasting immunity, even a single shot is given (life-time immunity is the most ideal!). The ideal vaccine should have minimal side effect, the better if there is no side effect at all. They should not be expensive and the way of taking vaccine should be simple. A good vaccine should have long shelf-life and easy to store. These are the characteristics of a perfect vaccine. However, real-life commercially available vaccines are not perfect. Therefore, user must understand the limitation of each vaccine, how to apply them and how to store them, so the vaccine can be used in the most effective way.

Mintra Lukkana, DVM, MSc, PhD

Pathradol Piamsomboon , DVM , PhD




  

 




Farm story

ระบบความปลอดภัยทางชีวภาพในโรงเพาะฟักลูกกุ้ง: ประโยชน์/ต้นทุน (2)
ระบบความปลอดภัยทางชีวภาพในโรงเพาะฟักลูกกุ้ง: ประโยชน์/ต้นทุน (1)
เรียนรู้ระบบความปลอดภัยทางชีวภาพในการผลิตปศุสัตว์เพื่อการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำ
ระบบความปลอดภัยทางชีวภาพในระดับต่างๆ
การเกิดโรคสัตว์น้ำและการระบาด
การดำเนินการเกี่ยวกับโรค Tilapia Lake Virus (TiLV) ในบริบทโลก (2)
การดำเนินการเกี่ยวกับโรค Tilapia Lake Virus (TiLV) ในบริบทโลก (1)
การพบกันของปลาทะเลกับไมโครพลาสติก
แนวทางการจัดการโรคสัตว์น้ำอุบัติใหม่
การจัดการโรคข้ามพรมแดนและโรคติดต่ออุบัติใหม่
การจัดการสุขภาพสัตว์น้ำ: OIE
โรคอีเอชพี, EHP, กุ้ง
PM 2.5 โรคหัวใจและหลอดเลือด เมนูปลา เกี่ยวกันยังไง: 2
PM 2.5 โรคหัวใจและหลอดเลือด เมนูปลา เกี่ยวกันยังไง: 1
โรคในสัตว์น้ำ ตามพระราชบัญญัติโรคระบาดสัตว์
พระราชบัญญัติโรคระบาดสัตว์ พ.ศ.2558
การวางยาสลบปลาและข้ควรคำนึง
การออกฤทธิ์ของยาสลบในปลา
ยาสลบที่ใช้ในปลา
ข้อควรปฏิบัติ ในการวางยาสลบปลา
หลักการการทำสลบในสัตว์น้ำ
การทำสลบในสัตว์
การตรวจตัวอย่างปลาเบื้องต้นในฟาร์ม: การตรวจอุจจาระ
การตรวจตัวอย่างปลาเบื้องต้นในฟาร์ม: การตัดซี่เหงือก
การตรวจตัวอย่างปลาเบื้องต้นในฟาร์ม: การตัดครีบ
การตรวจตัวอย่างปลาเบื้องต้นในฟาร์ม: การขูดผิวหนัง.
การตรวจตัวอย่างปลาเบื้องต้นในฟาร์ม
การบันทึกสุขภาพปลาในฟาร์ม
การตรวจประเมินสภาวะสุขภาพภายในฟาร์ม
การเก็บตัวอย่างสัตว์น้ำเพื่อตรวจโรค
การเลี้ยงปลานิลในระบบต่างๆ
กินปลานิลแล้วได้อะไร
พัฒนาการของไข่ที่ได้รับการผสม
การจัดการผสมพ่อแม่พันธุ์ปลานิล
พฤติกรรมของการผสมพันธุ์ในปลานิล
การผสมเทียม: พ่อแม่พันธุ์ปลานิล
การผสมเทียมปลา
ขั้นตอนการผสมเทียมในสัตว์
การผสมเทียมในสัตว์
โปรไบโอติกกับเชื้อสเตรปโตคอคคัส
โรคติดเชื้อในปลานิล สเตรปโตคอคโคซิส 4
โรคติดเชื้อในปลานิล สเตรปโตคอคโคซิส 3
โรคติดเชื้อในปลานิล สเตรปโตคอคโคซิส 2
โรคติดเชื้อในปลานิล สเตรปโตคอคโคซิส 1
วัคซีนสำหรับโรคติดเชื้อไวรัส Tilapia Lake Virus (TiLV) ในปลานิล
วัคซีนสำหรับโรคที่มีสาเหตุจากเชื้อไวรัส
วัคซีนสำหรับโรคที่มีสาเหตุจากเชื้อแบคทีเรีย
การศึกษาเรื่องวัคซีนป้องกันการติดเชื้อแอโรโมนาส
โรคติดเชื้อในปลานิล : แอโรโมนาส 5
โรคติดเชื้อในปลานิล : แอโรโมนาส 4
โรคติดเชื้อในปลานิล : แอโรโมนาส 3
โรคติดเชื้อในปลานิล : แอโรโมนาส 2
โรคติดเชื้อในปลานิล : แอโรโมนาส 1
หลักเกณฑ์ที่ดีในการผลิตอาหารสัตว์
การเลือกซื้ออาหารสัตว์ : อาหารสัตว์น้ำ
การเลือกซื้ออาหารสัตว์ : ลักษณะอาหารและการเลือกใช้
การเลือกซื้ออาหารสัตว์ : สถานที่ขาย เลขทะเบียน ฉลาก
หลักเกณฑ์และวิธีการที่ดีในการผลิตอาหาร
การต้านทานความเครียด
การสืบพันธุ์ของสัตว์น้ำ
คน
สัตว์พาหะ
การเคลื่อนย้ายปลาเข้าฟาร์ม
การติดต่อของเชื้อโรค
การกักกันโรคก่อนนำสัตว์น้ำใหม่เข้ามาเลี้ยง
ระบบความปลอดภัยทางชีวภาพในฟาร์มสัตว์น้ำ
การกระตุ้นเจริญเติบโต
การสร้างความสมดุลของภูมิคุ้มกัน
ระบบภูมิคุ้มกันคืออะไร
การทำงานและประสิทธิภาพของโปรไบโอติก : ช่วยในการย่อยและช่วยให้มีการนำสารอาหารไปใช้ได้ดีขึ้น
การทำงานและประสิทธิภาพของโปรไบโอติก : ปรับปรุงคุณภาพน้ำ
การทำงานและประสิทธิภาพของโปรไบโอติก : การแย่งใช้สารเคมีและพลังงาน
การทำงานและประสิทธิภาพของโปรไบโอติก : การต้านเชื้อไวรัส เชื้อรา
การทำงานและประสิทธิภาพของโปรไบโอติก : การผลิตสารต้านเชื้อแบคทีเรีย
การทำงานและประสิทธิภาพของโปรไบโอติก : การแย่งพื้นที่ยึดเกาะ
แบคทีเรียที่นิยมใช้เป็นโปรไบโอติก
แอมโมเนีย
สารประกอบไนโตรเจน
ความขุ่นใส ความโปร่งใส
คาร์บอนไดออกไซด์
ความเค็มของน้ำในบ่อเลี้ยงปลา
ความกระด้างของน้ำในบ่อเลี้ยงปลา
ความเป็นกรด-ด่างในบ่อเลี้ยงปลา
ผลของอุณหภูมิต่อสุขภาพปลา
ออกซิเจนในน้ำมีผลต่อปลายังไง
โปรไบโอติกกับการเลี้ยงสัตว์น้ำ
เก็บตัวอย่างน้ำส่งตรวจทางห้องปฏิบัติการทำอย่างไร
การตรวจคุณภาพน้ำเบื้องต้นทำอย่างไร
น้ำกับการเลี้ยงปลา
โปรไบโอติกคืออะไร
เตรียมกระชังให้ดีก่อนการเลี้ยง
เตรียมบ่อก่อนการเลี้ยงยังไงให้พอดี
ปัจจัยที่มีผลต่อสุขภาพปลานิล
แผนผังฟาร์มสำคัญอย่างไร
มาตรฐาน GAP
aquatic chicken
Introduce