วัคซีนสำหรับโรคที่มีสาเหตุจากเชื้อไวรัส
วัคซีนสำหรับโรคที่มีสาเหตุจากเชื้อไวรัส

วันนี้จะเล่าถึงเรื่องวัคซีนสำหรับโรคที่มีสาเหตุจากเชื้อไวรัสอาจเป็นเรื่องที่เข้าใจยากสักนิด หรือมีศัพท์บางคำที่ทำให้งง แต่ก็อยากให้ผู้อ่านได้พอผ่านตาคุ้นหูกันบ้างนะคะ

สำหรับกลไกการติดเชื้อไวรัสนั้น เมื่อสัตว์ติดเชื้อไวรัส (cell-associated virus) เชื้อจะเข้าไปยึดเกาะกับเซลล์เจ้าบ้าน แทรกตัวเข้าไปในเซลล์เพิ่มจำนวนไวรัส จากนั้นจึงออกจากเซลล์และติดไปยังเซลล์อื่นๆ ต่อไป ดังนั้นคุณสมบัติของวัคซีนป้องกันโรคซึ่งเกิดจากการติดเชื้อไวรัสในลักษณะดังกล่าว จะต้องกระตุ้นภูมิคุ้มกันแบบเซลล์ (Cell-Mediated Immunity) เป็นหลัก โดยเฉพาะเซลล์ cytotoxic T cell (CTL), macrophage และ NK cell ที่ช่วยในการกำจัดเชื้อไวรัสออกนอกร่างกาย ป้องกันการติดเชื้อและการเพิ่มจำนวนของเชื้อไวรัส รวมทั้งสร้างเซลล์ที่จดจำเชื้อโรคได้อย่างจำเพาะและยาวนาน เพื่อตอบสนองต่อการทำวัคซีนครั้งต่อไปหรือการติดเชื้อในอนาคต อย่างไรก็ตามระยะเวลาการคงอยู่ของภูมิคุ้มกันที่ได้จากการทำวัคซีนนั้นขึ้นอยู่กับหลายๆ ปัจจัยทั้งจากตัวสัตว์เอง สิ่งแวดล้อม และชนิดของวัคซีนที่ใช้ วัคซีนสำหรับโรคที่มีสาเหตุจากเชื้อไวรัสที่ดี ควรมีคุณสมบัติเบื้องต้น ดังนี้

- เข้าไปสร้างแอนติเจนและเพิ่มจำนวนภายในเซลล์สัตว์ที่ได้รับวัคซีน

- เซลล์เม็ดเลือดขาวชนิด T lymphocyte สามารถตรวจสอบแอนติเจนที่ได้จากวัคซีนได้อย่างมีประสิทธิภาพ

- วัคซีนต้องกระตุ้นการทำงานของเซลล์กลุ่ม innate ที่ไม่เฉพาะเจาะจงกับแอนติเจนได้ดี โดยเซลล์กลุ่มนี้ มีบทบาทต่อการพัฒนาการทำงานของระบบภูมิคุ้มกันแบบจำเพาะเนื่องจากเป็นเซลล์กลุ่มแรกๆ ที่พบกับแอนติเจนมีความสามารถในการจับแอนติเจนรับรู้รูปแบบหรือลักษณะทางโมเลกุลคร่าวๆ ของเชื้อ การรับรู้นี้มีผลในการกระตุ้นการทำงานของเซลล์กลุ่มที่เกี่ยวข้องกับการภูมิคุ้มกันที่เฉพาะเจาะจงมากขึ้น

- วัคซีนที่ช่วยในการพัฒนาเม็ดเลือดขาวชนิด helper T lymphocyte ที่สร้างสารที่เรียกว่าไซโตคายน์ ในหลายๆแบบต่างๆ กันออกไปโดยสารไซโตคายน์มีบทบาทในการกระตุ้นการทำงานของ cytotoxic T cell (CTL) macrophage และ NK cell ที่ใช้ในการทำลายเชื้อไวรัสต่อไป

- นอกจากนี้ วัคซีนต้องกระตุ้นการสร้างสาร interferon type I ซึ่งเป็นไซโตคายน์สำคัญที่สร้างจากเซลล์ที่ติดเชื้อไวรัสในช่วงแรกของการติดเชื้อ ฤทธิ์ที่สำคัญ ได้แก่ กระตุ้นให้เกิดภาวะต้านเชื้อไวรัส anti-viral state ในเซลล์ข้างเคียงกระตุ้นให้เพิ่มการทำงานของเซลล์เก็บกินเชื้อและทำลายเชื้อไวรัสอีกด้วย

อย่างไรก็ตาม มีปัจจัยอื่นอีกมากที่เกี่ยวข้องกับประสิทธิภาพของวัคซีนดังนั้น จำเป็นต้องมีความเข้าใจด้านระบาดวิทยาของโรคในแต่ละพื้นที่ รู้สถานะสุขภาพของกลุ่มประชากรสัตว์ที่จะให้วัคซีนความพร้อมในการตอบสนองต่อการให้วัคซีนของสัตว์ เช่น อายุ ความพร้อมของระบบภูมิคุ้มกัน การวางแผนการให้วัคซีน ปริมาณภูมิคุ้มกันที่ได้รับการถ่ายทอดจากแม่ ความปลอดภัยทางชีวภาพและสภาพแวดล้อมในการจัดการ ประกอบกันด้วยเพื่อประโยชน์ในการวิเคราะห์เลือกชนิดของวัคซีนที่เหมาะสม

สัตวแพทย์หญิง ดร.มินตรา ลักขณา (หมอเม)
อ.น.สพ.ดร. ภัทรพล เปี่ยมสมบูรณ์ (หมอเอก) 

 

 

Vaccine for viral diseases

Today’s topic might be a little difficult to understand and may contain some unfamiliar terms. But, by finishing this article, you may get some clear view of how vaccine works against viral diseases.

Generally, viral infection involves host cells. Once a virus enters the body, it will attach and invade host cell. The virus particles replicate in host cells and are released to invade neighboring cells. Therefore, vaccine for viral diseases should be able to stimulate immunity that involves cells (Cell-Mediated Immunity). Those immunities such as Cytotoxic T cell (CTL), macrophage and NK cell. These cells are responsible for eliminating virus infected cells and preventing viral replication. Similar to bacteria, virus infection also induces memory cell production, ready to response to the next invasion. Nevertheless, how long the memory cells last? It depends on several factors, involving host, environment and type of vaccine.

 

The ideal characteristics of viral vaccine such as:

- Be able to replicate and increase number of antigen inside the body.

- Easily recognized by T lymphocyte.

- Vaccine should efficiently activate innate immunity. Because innate immunity plays an important role in the activation of adaptive immunity.

- Stimulate helper T lymphocyte to produce various types of cytokines. Cytokines are signaling molecules responsible for immune cell stimulation, such as cytotoxic T cells, macrophages and NK cells.

- Stimulate the production of type I interferon (type one interferon) which is an important cytokine, produced by virus-infected cells. Type I interferon signal other cells surrounding those virus-infected cells to become anti-viral state which enhance phagocytic activity and virus elimination of immune cells.

These are some examples of good vaccine against viral diseases. In order to achieve successful vaccination, many other things should be considered, such as disease status of each area, herd immunity, health status of the animal, age, maternal immunity, biosecurity and management.

Mintra Lukkana, DVM, MSc, PhD

Pathradol Piamsomboon , DVM , PhD




  

 




Farm story

ระบบความปลอดภัยทางชีวภาพในโรงเพาะฟักลูกกุ้ง: ประโยชน์/ต้นทุน (2)
ระบบความปลอดภัยทางชีวภาพในโรงเพาะฟักลูกกุ้ง: ประโยชน์/ต้นทุน (1)
เรียนรู้ระบบความปลอดภัยทางชีวภาพในการผลิตปศุสัตว์เพื่อการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำ
ระบบความปลอดภัยทางชีวภาพในระดับต่างๆ
การเกิดโรคสัตว์น้ำและการระบาด
การดำเนินการเกี่ยวกับโรค Tilapia Lake Virus (TiLV) ในบริบทโลก (2)
การดำเนินการเกี่ยวกับโรค Tilapia Lake Virus (TiLV) ในบริบทโลก (1)
การพบกันของปลาทะเลกับไมโครพลาสติก
แนวทางการจัดการโรคสัตว์น้ำอุบัติใหม่
การจัดการโรคข้ามพรมแดนและโรคติดต่ออุบัติใหม่
การจัดการสุขภาพสัตว์น้ำ: OIE
โรคอีเอชพี, EHP, กุ้ง
PM 2.5 โรคหัวใจและหลอดเลือด เมนูปลา เกี่ยวกันยังไง: 2
PM 2.5 โรคหัวใจและหลอดเลือด เมนูปลา เกี่ยวกันยังไง: 1
โรคในสัตว์น้ำ ตามพระราชบัญญัติโรคระบาดสัตว์
พระราชบัญญัติโรคระบาดสัตว์ พ.ศ.2558
การวางยาสลบปลาและข้ควรคำนึง
การออกฤทธิ์ของยาสลบในปลา
ยาสลบที่ใช้ในปลา
ข้อควรปฏิบัติ ในการวางยาสลบปลา
หลักการการทำสลบในสัตว์น้ำ
การทำสลบในสัตว์
การตรวจตัวอย่างปลาเบื้องต้นในฟาร์ม: การตรวจอุจจาระ
การตรวจตัวอย่างปลาเบื้องต้นในฟาร์ม: การตัดซี่เหงือก
การตรวจตัวอย่างปลาเบื้องต้นในฟาร์ม: การตัดครีบ
การตรวจตัวอย่างปลาเบื้องต้นในฟาร์ม: การขูดผิวหนัง.
การตรวจตัวอย่างปลาเบื้องต้นในฟาร์ม
การบันทึกสุขภาพปลาในฟาร์ม
การตรวจประเมินสภาวะสุขภาพภายในฟาร์ม
การเก็บตัวอย่างสัตว์น้ำเพื่อตรวจโรค
การเลี้ยงปลานิลในระบบต่างๆ
กินปลานิลแล้วได้อะไร
พัฒนาการของไข่ที่ได้รับการผสม
การจัดการผสมพ่อแม่พันธุ์ปลานิล
พฤติกรรมของการผสมพันธุ์ในปลานิล
การผสมเทียม: พ่อแม่พันธุ์ปลานิล
การผสมเทียมปลา
ขั้นตอนการผสมเทียมในสัตว์
การผสมเทียมในสัตว์
โปรไบโอติกกับเชื้อสเตรปโตคอคคัส
โรคติดเชื้อในปลานิล สเตรปโตคอคโคซิส 4
โรคติดเชื้อในปลานิล สเตรปโตคอคโคซิส 3
โรคติดเชื้อในปลานิล สเตรปโตคอคโคซิส 2
โรคติดเชื้อในปลานิล สเตรปโตคอคโคซิส 1
วัคซีนสำหรับโรคติดเชื้อไวรัส Tilapia Lake Virus (TiLV) ในปลานิล
วัคซีนสำหรับโรคที่มีสาเหตุจากเชื้อแบคทีเรีย
วัคซีนคืออะไร
การศึกษาเรื่องวัคซีนป้องกันการติดเชื้อแอโรโมนาส
โรคติดเชื้อในปลานิล : แอโรโมนาส 5
โรคติดเชื้อในปลานิล : แอโรโมนาส 4
โรคติดเชื้อในปลานิล : แอโรโมนาส 3
โรคติดเชื้อในปลานิล : แอโรโมนาส 2
โรคติดเชื้อในปลานิล : แอโรโมนาส 1
หลักเกณฑ์ที่ดีในการผลิตอาหารสัตว์
การเลือกซื้ออาหารสัตว์ : อาหารสัตว์น้ำ
การเลือกซื้ออาหารสัตว์ : ลักษณะอาหารและการเลือกใช้
การเลือกซื้ออาหารสัตว์ : สถานที่ขาย เลขทะเบียน ฉลาก
หลักเกณฑ์และวิธีการที่ดีในการผลิตอาหาร
การต้านทานความเครียด
การสืบพันธุ์ของสัตว์น้ำ
คน
สัตว์พาหะ
การเคลื่อนย้ายปลาเข้าฟาร์ม
การติดต่อของเชื้อโรค
การกักกันโรคก่อนนำสัตว์น้ำใหม่เข้ามาเลี้ยง
ระบบความปลอดภัยทางชีวภาพในฟาร์มสัตว์น้ำ
การกระตุ้นเจริญเติบโต
การสร้างความสมดุลของภูมิคุ้มกัน
ระบบภูมิคุ้มกันคืออะไร
การทำงานและประสิทธิภาพของโปรไบโอติก : ช่วยในการย่อยและช่วยให้มีการนำสารอาหารไปใช้ได้ดีขึ้น
การทำงานและประสิทธิภาพของโปรไบโอติก : ปรับปรุงคุณภาพน้ำ
การทำงานและประสิทธิภาพของโปรไบโอติก : การแย่งใช้สารเคมีและพลังงาน
การทำงานและประสิทธิภาพของโปรไบโอติก : การต้านเชื้อไวรัส เชื้อรา
การทำงานและประสิทธิภาพของโปรไบโอติก : การผลิตสารต้านเชื้อแบคทีเรีย
การทำงานและประสิทธิภาพของโปรไบโอติก : การแย่งพื้นที่ยึดเกาะ
แบคทีเรียที่นิยมใช้เป็นโปรไบโอติก
แอมโมเนีย
สารประกอบไนโตรเจน
ความขุ่นใส ความโปร่งใส
คาร์บอนไดออกไซด์
ความเค็มของน้ำในบ่อเลี้ยงปลา
ความกระด้างของน้ำในบ่อเลี้ยงปลา
ความเป็นกรด-ด่างในบ่อเลี้ยงปลา
ผลของอุณหภูมิต่อสุขภาพปลา
ออกซิเจนในน้ำมีผลต่อปลายังไง
โปรไบโอติกกับการเลี้ยงสัตว์น้ำ
เก็บตัวอย่างน้ำส่งตรวจทางห้องปฏิบัติการทำอย่างไร
การตรวจคุณภาพน้ำเบื้องต้นทำอย่างไร
น้ำกับการเลี้ยงปลา
โปรไบโอติกคืออะไร
เตรียมกระชังให้ดีก่อนการเลี้ยง
เตรียมบ่อก่อนการเลี้ยงยังไงให้พอดี
ปัจจัยที่มีผลต่อสุขภาพปลานิล
แผนผังฟาร์มสำคัญอย่างไร
มาตรฐาน GAP
aquatic chicken
Introduce