พัฒนาการของไข่ที่ได้รับการผสม
พัฒนาการของไข่ที่ได้รับการผสม

   

วันนี้ได้เวลาพูดถึงการพัฒนาของไข่ปลานิลที่ได้รับการผสมนะคะ อาจ งง งง หน่อยเพราะวันนี้จะใช้คำศัพท์เฉพาะทางค่อนข้างเยอะ เผื่อให้ผู้อ่านของเราคุ้นตาคุ้นหูกันบ้างเวลาไปพบศัพท์แบบนี้ที่ไหนนะคะ  โดยไข่ที่ผสมกับน้ำเชื้อแล้วจะเริ่มมีการเจริญพัฒนาซึ่งในทางวิชาการนั้นสามารถแบ่งเป็น  3 ช่วง ได้แก่

1.      ช่วงการพัฒนาของเอ็มบริโอ (embryonic development) เกิดหลังจากที่ไข่ผสมกับน้ำเชื้อ พอตัวอ่อนปลานิลฟักออกจากไข่ จะถือว่าจบช่วงนี้ ซึ่งในช่วงแรกที่ว่านี้ ยังแบ่งบ่อยอีกเป็น 7 ระยะ คือ

(1) ระยะไซโกต (zygote) (2) ระยะคลีเวจ (cleavage) (3) ระยะบลาสทูลา (blastula) (4) ระยะแกสทรูลา (gastrula) (5) ระยะแบ่งส่วนลำตัว (segmentation) (6) ระยะฟาริงคูลา (pharyngula) ระยะนี้เป็นจุดเริ่มต้นในการสร้างของอวัยวะที่ใช้ในระบบทางเดินหายใจ จะเริ่มมีการสร้างหัวใจและระบบไหลเวียนเลือด มีพัฒนาของเลนส์ตา รวมทั้งเริ่มมีการพัฒนาของสมองน้อย และสุดท้ายคือ (7) ระยะฟักออกจากไข่ (hatching) ระยะนี้ ตัวอ่อนจะมีการยื่นส่วนหางหรือหัวออกมาแล้วก็มีการพัฒนาอวัยวะที่ใช้หายใจ รูทวาร และสมองส่วนกลางอย่างสมบูรณ์ จะสังเกตว่าหัวของตัวอ่อนจะมีขนาดใหญ่ด้วย

2.      ช่วงการพัฒนาของตัวอ่อน (larva development) ช่วงนี้จะนับตั้งแต่หลังฟักออกมาจากไข่ ใช้ชีวิตเป็นลูกปลาเรื่อยๆ จนถึงถุงไข่แดงที่ติดอยู่บริเวณท้องยุบหายไปเลยนะคะ ระยะนี้จะมีพัฒนาการของขากรรไกรของตัวอ่อนลูกปลานิล จะเกิดการแยกออกจากกันของขากรรไกรบนและล่าง เริ่มเคลื่อนไหวแปลว่าลูกปลาใกล้จะกินอาหารได้แล้ว สำหรับแผ่นปิดเหงือก หัวใจ ครีบที่ตำแหน่งต่างๆ ของร่างกาย สีตามลำตัวที่บ่งบอกลักษณะเฉพาะของปลานิลจะปรากฏ รวมทั้งถุงลมก็จะมีการพัฒนาเพิ่มขึ้นด้วย พร้อมกับที่ถุงไข่แดงยุบหายไป

3.      เมื่อถุงไข่แดงยุบหายไป ระยะนี้จะนับเป็นช่วงลูกปลานิลรุ่น (early juvenile) ลูกปลาที่ถุงไข่แดงยุบแล้วจำเป็นต้องหาอาหารกิน ตั้งแต่ระยะนี้จะมีการพัฒนาของระบบสืบพันธุ์ต่อไป

    ที่เล่าไปเป็นพัฒนาการตั้งแต่เป็นเอ็มบริโอจนถึงถุงไข่แดงยุบ ตั้งแต่ที่ตามองไม่เห็นจนถึงพอสังเกตได้ ทีนี้ลองมาดูสภาพจริงๆ ที่พบได้ง่ายๆ ด้วยตาเปล่าตั้งแต่แรกบ้างว่ามีลักษณะเป็นอย่างไร

   แม่ปลาจะอมไข่ที่ผสมกับน้ำเชื้อเอาไว้ ในช่วงนี้แม่ปลาจะกินอาหารไม่ได้เลย และจะมีการขยับปากเล็กน้อยให้น้ำในบ่อไหลผ่านในช่องปาก เพื่อให้ไข่ที่ได้รับการผสมแล้วได้รับน้ำและอากาศ อย่างที่กล่าวไปแล้วว่า ระยะเวลาในการเจริญของไข่ และการฟักเป็นตัวจะขึ้นอยู่กับอุณหภูมิแวดล้อม ซึ่งก็คืออุณหภูมิของน้ำ ซึ่งจะใช้เวลาประมาณ 7-10 วัน โดยธรรมชาติปกติถ้าไม่มีการเก็บไข่ที่ผสมแล้วจากปากแม่ปลา ลูกปลานิลที่ฟักออกมาในตอนแรกๆ จะว่ายน้ำรวมตัวกันอยู่แถวๆ หัวของแม่ปลา ถ้ารู้สึกว่าไม่ปลอดภัยลูกปลาก็จะว่ายน้ำเข้าไปหลบในปาก ช่วงแรกที่ลูกปลาฟักออกมาจากไข่นั้นจะมีถุงไข่แดงติดอยู่ที่บริเวณท้องของลูกปลาด้วย เมื่อเวลาผ่านไป ถุงไข่แดงนี้จะค่อยๆ ยุบ และหายไปในที่สุด ระยะที่ถุงไข่แดงยุบหายไปนี้ลูกปลาก็จะเริ่มกินอาหารขนาดเล็กๆ ไรน้ำหรือพืชได้ หลังจากช่วงนี้ไปสัก 3 อาทิตย์ ลูกปลาจะเริ่มว่ายน้ำแยกออกจากฝูงเพื่อหากิน สำหรับระบบการเพาะเลี้ยงปลานิลจะมีการจัดการเรื่องระบบโรงเพาะฟัก (hatchery) เพื่อช่วยในการดูแลพัฒนาของไข่ปลานิล และลูกปลานิลระยะต่างๆ โดยจัดระบบจำลองสภาพที่เกิดขึ้นภายในปากแม่ปลา ซึ่งทำให้สามารถควบคุมปริมาณการผลิตลูกปลาได้มีประสิทธิภาพกว่าการปล่อยให้ลูกปลาเจริญในปากแม่ปลาตามธรรมชาติ

 

   จากข้อมูลจะเห็นว่าในช่วงระยะเวลาแค่ไม่กี่วันเกิดอะไรที่สำคัญขึ้นมากมาย ที่บางอย่างเราไม่สามารถสังเกตและมองเห็นได้ด้วยตาเปล่า ซึ่งพัฒนาการเหล่านั้นสำคัญต่อคุณภาพของลูกปลาที่ฟักออกมาและเจริญเป็นลูกปลานิล เป็นพ่อแม่พันธุ์หรือเป็นปลานิลขุนต่อไป ดังนั้น ควรให้ความสำคัญเกี่ยวกับขั้นตอนการจัดการฟาร์มในระยะนี้ เช่น อาหารที่ให้พ่อแม่พันธุ์ คุณภาพน้ำ ความระมัดระวังและการจัดการในช่วงที่มีการเก็บไข่หรือตัวอ่อนจากปากแม่ปลา การเคลื่อนย้ายไข่และตัวอ่อนลูกปลานิลเข้าไปในโรงเพาะฟัก การจัดการโรงเพาะฟักเพราะเป็นหนึ่งในการจัดการที่มีผลกระทบต่อคุณภาพของผลผลิตของฟาร์มปลานิลอย่างมาก หากต้องการปลานิลคุณภาพดีเรื่องนี้เป็นเรื่องที่มองข้ามไม่ได้เลยค่ะ

สัตวแพทย์หญิง ดร.มินตรา ลักขณา (หมอเม)
อ.น.สพ.ดร. ภัทรพล เปี่ยมสมบูรณ์ (หมอเอก) 

 

 

Development of tilapia embryo

          Today we will talk about the development of tilapia egg after fertilization. You might find it a little bit confusing because we have to use some technical terms, however this might a good opportunity to learn.

Development of tilapia embryo can be divided into 3 phases, including

            1. Embryonic development

This phase begins right after fertilization until the egg hatches. This phase can be sub-divided into 7 stages, including (1) zygote, (2) cleavage, (3) blastula, (4) gastrula, (5) segmentation, (6) pharyngula, and (7) hatching. Pharyngula stage is a stage when respiratory system, heart and circulation system are developed, as well as central nervous system such as cerebellum (part of a brain) and eyes. In “hatching stage”, head and tail of the larvae will poke out of the egg. Respiratory system and brain will be fully developed.

            2. Larva development

This phase starts from larvae hatch until yolk sac is completely absorbed. In this phase, upper jaws are developed. Upper and lower jaw are separated which means the fish can start eating. Operculum, heart and fins will become more clear. Air sacs are developed and yolk sac is absorbed.

            3. Early juvenile

When yolk sac is completely absorbed, this is the beginning of early juvenile phase. Fish will only depend on outside feed only. Reproduction system will start to develop from now on.

            These developmental stages that we have described may be hardly seen by the empty eyes, what about what we can observe in nature?

            In nature, female fish keep eggs in their mouth, so they won’t be able to consume any food. Female slightly open their mouth to allow water to pass through, for the eggs to receive oxygen and fresh water. As mentioned earlier, hatching time depends on water temperature. Normally, it should take 7-10 days. After hatching, fish larvae mingle close to their mother’s mouth and when they feel unsafe, they will swim back into their mother’s mouth. After yolk sac is used up, fish fry will start eating small water crustacean or water flea and algae. After 3 weeks, juvenile fish will leave their mother and start feeding on their own.

            For tilapia hatchery, they have to mimic the environment in female’s mouth in order to take care larvae in each stage. By this way, the production of tilapia fry can be controlled and managed much more efficiently than in natural environment. 

            As you can see, there are so many things that happen and sometimes you cannot see with the bare eyes. These developmental stages are important to the quality of tilapia larvae which later will become grow-out fish or replacement broodstock. Therefore, hatchery operators should pay close attention to every details from broodstock feed management, water quality, egg collection from female’s mouth, transportation of eggs and fry, and hatchery management.

            Keep in mind, good hatchery management is a fundamental factor in producing good quality tilapia.

Mintra Lukkana, DVM, MSc, PhD

Pathradol Piamsomboon , DVM , PhD




  

 




Farm story

เรียนรู้ระบบความปลอดภัยทางชีวภาพในการผลิตปศุสัตว์เพื่อการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำ
ระบบความปลอดภัยทางชีวภาพในระดับต่างๆ
การเกิดโรคสัตว์น้ำและการระบาด
การดำเนินการเกี่ยวกับโรค Tilapia Lake Virus (TiLV) ในบริบทโลก (2)
การดำเนินการเกี่ยวกับโรค Tilapia Lake Virus (TiLV) ในบริบทโลก (1)
การพบกันของปลาทะเลกับไมโครพลาสติก
แนวทางการจัดการโรคสัตว์น้ำอุบัติใหม่
การจัดการโรคข้ามพรมแดนและโรคติดต่ออุบัติใหม่
การจัดการสุขภาพสัตว์น้ำ: OIE
โรคอีเอชพี, EHP, กุ้ง
PM 2.5 โรคหัวใจและหลอดเลือด เมนูปลา เกี่ยวกันยังไง: 2
PM 2.5 โรคหัวใจและหลอดเลือด เมนูปลา เกี่ยวกันยังไง: 1
โรคในสัตว์น้ำ ตามพระราชบัญญัติโรคระบาดสัตว์
พระราชบัญญัติโรคระบาดสัตว์ พ.ศ.2558
การวางยาสลบปลาและข้ควรคำนึง
การออกฤทธิ์ของยาสลบในปลา
ยาสลบที่ใช้ในปลา
ข้อควรปฏิบัติ ในการวางยาสลบปลา
หลักการการทำสลบในสัตว์น้ำ
การทำสลบในสัตว์
การตรวจตัวอย่างปลาเบื้องต้นในฟาร์ม: การตรวจอุจจาระ
การตรวจตัวอย่างปลาเบื้องต้นในฟาร์ม: การตัดซี่เหงือก
การตรวจตัวอย่างปลาเบื้องต้นในฟาร์ม: การตัดครีบ
การตรวจตัวอย่างปลาเบื้องต้นในฟาร์ม: การขูดผิวหนัง.
การตรวจตัวอย่างปลาเบื้องต้นในฟาร์ม
การบันทึกสุขภาพปลาในฟาร์ม
การตรวจประเมินสภาวะสุขภาพภายในฟาร์ม
การเก็บตัวอย่างสัตว์น้ำเพื่อตรวจโรค
การเลี้ยงปลานิลในระบบต่างๆ
กินปลานิลแล้วได้อะไร
การจัดการผสมพ่อแม่พันธุ์ปลานิล
พฤติกรรมของการผสมพันธุ์ในปลานิล
การผสมเทียม: พ่อแม่พันธุ์ปลานิล
การผสมเทียมปลา
ขั้นตอนการผสมเทียมในสัตว์
การผสมเทียมในสัตว์
โปรไบโอติกกับเชื้อสเตรปโตคอคคัส
โรคติดเชื้อในปลานิล สเตรปโตคอคโคซิส 4
โรคติดเชื้อในปลานิล สเตรปโตคอคโคซิส 3
โรคติดเชื้อในปลานิล สเตรปโตคอคโคซิส 2
โรคติดเชื้อในปลานิล สเตรปโตคอคโคซิส 1
วัคซีนสำหรับโรคติดเชื้อไวรัส Tilapia Lake Virus (TiLV) ในปลานิล
วัคซีนสำหรับโรคที่มีสาเหตุจากเชื้อไวรัส
วัคซีนสำหรับโรคที่มีสาเหตุจากเชื้อแบคทีเรีย
วัคซีนคืออะไร
การศึกษาเรื่องวัคซีนป้องกันการติดเชื้อแอโรโมนาส
โรคติดเชื้อในปลานิล : แอโรโมนาส 5
โรคติดเชื้อในปลานิล : แอโรโมนาส 4
โรคติดเชื้อในปลานิล : แอโรโมนาส 3
โรคติดเชื้อในปลานิล : แอโรโมนาส 2
โรคติดเชื้อในปลานิล : แอโรโมนาส 1
หลักเกณฑ์ที่ดีในการผลิตอาหารสัตว์
การเลือกซื้ออาหารสัตว์ : อาหารสัตว์น้ำ
การเลือกซื้ออาหารสัตว์ : ลักษณะอาหารและการเลือกใช้
การเลือกซื้ออาหารสัตว์ : สถานที่ขาย เลขทะเบียน ฉลาก
หลักเกณฑ์และวิธีการที่ดีในการผลิตอาหาร
การต้านทานความเครียด
การสืบพันธุ์ของสัตว์น้ำ
คน
สัตว์พาหะ
การเคลื่อนย้ายปลาเข้าฟาร์ม
การติดต่อของเชื้อโรค
การกักกันโรคก่อนนำสัตว์น้ำใหม่เข้ามาเลี้ยง
ระบบความปลอดภัยทางชีวภาพในฟาร์มสัตว์น้ำ
การกระตุ้นเจริญเติบโต
การสร้างความสมดุลของภูมิคุ้มกัน
ระบบภูมิคุ้มกันคืออะไร
การทำงานและประสิทธิภาพของโปรไบโอติก : ช่วยในการย่อยและช่วยให้มีการนำสารอาหารไปใช้ได้ดีขึ้น
การทำงานและประสิทธิภาพของโปรไบโอติก : ปรับปรุงคุณภาพน้ำ
การทำงานและประสิทธิภาพของโปรไบโอติก : การแย่งใช้สารเคมีและพลังงาน
การทำงานและประสิทธิภาพของโปรไบโอติก : การต้านเชื้อไวรัส เชื้อรา
การทำงานและประสิทธิภาพของโปรไบโอติก : การผลิตสารต้านเชื้อแบคทีเรีย
การทำงานและประสิทธิภาพของโปรไบโอติก : การแย่งพื้นที่ยึดเกาะ
แบคทีเรียที่นิยมใช้เป็นโปรไบโอติก
แอมโมเนีย
สารประกอบไนโตรเจน
ความขุ่นใส ความโปร่งใส
คาร์บอนไดออกไซด์
ความเค็มของน้ำในบ่อเลี้ยงปลา
ความกระด้างของน้ำในบ่อเลี้ยงปลา
ความเป็นกรด-ด่างในบ่อเลี้ยงปลา
ผลของอุณหภูมิต่อสุขภาพปลา
ออกซิเจนในน้ำมีผลต่อปลายังไง
โปรไบโอติกกับการเลี้ยงสัตว์น้ำ
เก็บตัวอย่างน้ำส่งตรวจทางห้องปฏิบัติการทำอย่างไร
การตรวจคุณภาพน้ำเบื้องต้นทำอย่างไร
น้ำกับการเลี้ยงปลา
โปรไบโอติกคืออะไร
เตรียมกระชังให้ดีก่อนการเลี้ยง
เตรียมบ่อก่อนการเลี้ยงยังไงให้พอดี
ปัจจัยที่มีผลต่อสุขภาพปลานิล
แผนผังฟาร์มสำคัญอย่างไร
มาตรฐาน GAP
aquatic chicken
Introduce