การตรวจตัวอย่างปลาเบื้องต้นในฟาร์ม
การตรวจตัวอย่างปลาเบื้องต้นในฟาร์ม

         

เมื่อผู้เลี้ยงหรือผู้ที่ได้รับมอบหมายให้ดูแลด้านสุขภาพของปลาได้สังเกตลักษณะ พฤติกรรมของปลาที่เลี้ยง รวมทั้งจดบันทึกประวัติ ข้อมูลสำคัญที่เกี่ยวกับสุขภาพปลาไว้เพื่อใช้ประโยชน์ในการจัดกาสุขภาพปลาตามที่ได้กล่าวถึงไปในบทความก่อนหน้านี้แล้ว สำหรับบางฟาร์มที่มีเครื่องมือพื้นฐานสำหรับตรวจตัวอย่างปลา หรือมีห้องปฏิบัติการสำหรับตรวจสุขภาพปลาเบื้องต้น เมื่อพบโรคในฟาร์มหรือสงสัยว่ามีปลาป่วยจะสามารถดำเนินการตรวจปลาป่วยเบื้องต้นได้ หรือใช้ประโยชน์สำหรับโปรแกรมตรวจสุขภาพปลาของฟาร์มได้ ทั้งนี้ อุปกรณ์จำเป็นที่ใช้ในการตรวจโรคปลา ได้แก่

-          กล้องจุลทรรศน์ (light microscope) : กล้องจุลทรรศน์ควรมีเลนส์ที่มีกำลังขยายหลายๆ ขนาด โดยขนาดของเลนส์ใกล้วัตถุที่ควรมีในเบื้องต้น คือ กำลังขยาย 10 เท่า (10x) กำลังขยาย 40 เท่า (40x) และกำลังขยาย 100 เท่า (100x) และควรมีเลนส์ใกล้ตาที่มีกำลังขยาย10 เท่า (10x) เลนส์เบื้องต้นตามที่กล่าวไปข้างต้นนี้จะสามารถมองเห็นตัวอย่างได้ที่กำลังขยายสูงถึง 100 เท่า (100x) 400 เท่า (400x) และ 1000 เท่า (1000x) ตามลำดับ

-          ถุงมือยางแบบใช้ครั้งเดียว (ใช้แล้วทิ้ง)

-          เครื่องมือแพทย์สำหรับการผ่าตัดเบื้องต้น ได้แก่ ใบมีดผ่าตัด ด้ามมีดผ่าตัด คีมคีบเนื้อเยื่อ กรรไกรผ่าตัด

-          กระจกสไลด์แก้วและแผ่นปิดสไลด์

-          ชุดอุปกรณ์ตรวจตัวอย่างน้ำในบ่อเลี้ยง

-          สารเคมีสำหรับรักษาสภาพตัวอย่าง เช่น 10% buffered formalin

-          ยาฆ่าเชื้อ เช่น แอลกอฮอล์ 70%

-          อุปกรณ์สำหรับกักปลา แยกปลา เช่น ถังน้ำ เครื่องให้อากาศ หัวทราย และสวิง เป็นต้น

นอกจากอุปกรณ์เบื้องต้นที่ยกตัวอย่างไว้แล้ว ขณะที่ดำเนินการตรวจตัวอย่างทุกครั้ง ผู้ตรวจต้องสวมถุงมือยางทุกครั้งที่สัมผัสตัวปลา ไม่ควรใช้มือเปล่า กระดาษชำระหรือผ้าขนหนูจับตัวปลา เนื่องจากมือเปล่า กระดาษชำระหรือผ้าขนหนูจะทำให้เมือกที่อยู่บนตัวปลาหลุดติดออกมาด้วย นอกจากนี้ยังมีผลทำให้ปรสิตภายนอกที่เกาะบริเวณตัวปลา เกาะบนผิวหนังปลาหลุดออกได้และจะมีผลต่อการตรวจสุขภาพปลาที่ได้ นอกจากนั้นการใส่ถุงมือยางช่วยป้องกันไม่ให้ผู้ปฏิบัติงานสัมผัสตัวปลา ป้องกันการติดเชื้อโรคที่สามารถติดต่อกันได้ระหว่างคนกับสัตว์ (zoonosis) ได้

 

อย่างไรก็ตาม ถึงแม้ฟาร์มจะมีอุปกรณ์พื้นฐาน หรือห้องปฏิบัติการสำหรับตรวจสุขภาพปลาเบื้องต้นแล้วก็ตาม ในกรณีที่พบปัญหาสุขภาพที่สงสัยว่าเป็นมีสาเหตุจากเชื้อก่อโรคและทำให้เกิดโรคระบาดในฟาร์มควรดำเนินการส่งตัวอย่างปลาป่วยให้ห้องปฏิบัติการที่มีอุปกรณ์เพียงพอและบุคลากรผู้เชี่ยวชาญดำเนินการตรวจวินิจฉัยหาสาเหตุของโรคเพื่อใช้เป็นข้อมูลเชิงลึกประกอบการตัดสินใจให้การควบคุม ป้องกันและรักษาโรคด้วยเสมอ ครั้งหน้าจะพูดถึงวิธีการตรวจคร่าวๆ ในแต่ละแบบที่สามารถทำได้ที่ฟาร์มนะคะ

สัตวแพทย์หญิง ดร.มินตรา ลักขณา (หมอเม)
อ.น.สพ.ดร. ภัทรพล เปี่ยมสมบูรณ์ (หมอเอก) 




  

 




Farm story

เรียนรู้ระบบความปลอดภัยทางชีวภาพในการผลิตปศุสัตว์เพื่อการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำ
ระบบความปลอดภัยทางชีวภาพในระดับต่างๆ
การเกิดโรคสัตว์น้ำและการระบาด
การดำเนินการเกี่ยวกับโรค Tilapia Lake Virus (TiLV) ในบริบทโลก (2)
การดำเนินการเกี่ยวกับโรค Tilapia Lake Virus (TiLV) ในบริบทโลก (1)
การพบกันของปลาทะเลกับไมโครพลาสติก
แนวทางการจัดการโรคสัตว์น้ำอุบัติใหม่
การจัดการโรคข้ามพรมแดนและโรคติดต่ออุบัติใหม่
การจัดการสุขภาพสัตว์น้ำ: OIE
โรคอีเอชพี, EHP, กุ้ง
PM 2.5 โรคหัวใจและหลอดเลือด เมนูปลา เกี่ยวกันยังไง: 2
PM 2.5 โรคหัวใจและหลอดเลือด เมนูปลา เกี่ยวกันยังไง: 1
โรคในสัตว์น้ำ ตามพระราชบัญญัติโรคระบาดสัตว์
พระราชบัญญัติโรคระบาดสัตว์ พ.ศ.2558
การวางยาสลบปลาและข้ควรคำนึง
การออกฤทธิ์ของยาสลบในปลา
ยาสลบที่ใช้ในปลา
ข้อควรปฏิบัติ ในการวางยาสลบปลา
หลักการการทำสลบในสัตว์น้ำ
การทำสลบในสัตว์
การตรวจตัวอย่างปลาเบื้องต้นในฟาร์ม: การตรวจอุจจาระ
การตรวจตัวอย่างปลาเบื้องต้นในฟาร์ม: การตัดซี่เหงือก
การตรวจตัวอย่างปลาเบื้องต้นในฟาร์ม: การตัดครีบ
การตรวจตัวอย่างปลาเบื้องต้นในฟาร์ม: การขูดผิวหนัง.
การบันทึกสุขภาพปลาในฟาร์ม
การตรวจประเมินสภาวะสุขภาพภายในฟาร์ม
การเก็บตัวอย่างสัตว์น้ำเพื่อตรวจโรค
การเลี้ยงปลานิลในระบบต่างๆ
กินปลานิลแล้วได้อะไร
พัฒนาการของไข่ที่ได้รับการผสม
การจัดการผสมพ่อแม่พันธุ์ปลานิล
พฤติกรรมของการผสมพันธุ์ในปลานิล
การผสมเทียม: พ่อแม่พันธุ์ปลานิล
การผสมเทียมปลา
ขั้นตอนการผสมเทียมในสัตว์
การผสมเทียมในสัตว์
โปรไบโอติกกับเชื้อสเตรปโตคอคคัส
โรคติดเชื้อในปลานิล สเตรปโตคอคโคซิส 4
โรคติดเชื้อในปลานิล สเตรปโตคอคโคซิส 3
โรคติดเชื้อในปลานิล สเตรปโตคอคโคซิส 2
โรคติดเชื้อในปลานิล สเตรปโตคอคโคซิส 1
วัคซีนสำหรับโรคติดเชื้อไวรัส Tilapia Lake Virus (TiLV) ในปลานิล
วัคซีนสำหรับโรคที่มีสาเหตุจากเชื้อไวรัส
วัคซีนสำหรับโรคที่มีสาเหตุจากเชื้อแบคทีเรีย
วัคซีนคืออะไร
การศึกษาเรื่องวัคซีนป้องกันการติดเชื้อแอโรโมนาส
โรคติดเชื้อในปลานิล : แอโรโมนาส 5
โรคติดเชื้อในปลานิล : แอโรโมนาส 4
โรคติดเชื้อในปลานิล : แอโรโมนาส 3
โรคติดเชื้อในปลานิล : แอโรโมนาส 2
โรคติดเชื้อในปลานิล : แอโรโมนาส 1
หลักเกณฑ์ที่ดีในการผลิตอาหารสัตว์
การเลือกซื้ออาหารสัตว์ : อาหารสัตว์น้ำ
การเลือกซื้ออาหารสัตว์ : ลักษณะอาหารและการเลือกใช้
การเลือกซื้ออาหารสัตว์ : สถานที่ขาย เลขทะเบียน ฉลาก
หลักเกณฑ์และวิธีการที่ดีในการผลิตอาหาร
การต้านทานความเครียด
การสืบพันธุ์ของสัตว์น้ำ
คน
สัตว์พาหะ
การเคลื่อนย้ายปลาเข้าฟาร์ม
การติดต่อของเชื้อโรค
การกักกันโรคก่อนนำสัตว์น้ำใหม่เข้ามาเลี้ยง
ระบบความปลอดภัยทางชีวภาพในฟาร์มสัตว์น้ำ
การกระตุ้นเจริญเติบโต
การสร้างความสมดุลของภูมิคุ้มกัน
ระบบภูมิคุ้มกันคืออะไร
การทำงานและประสิทธิภาพของโปรไบโอติก : ช่วยในการย่อยและช่วยให้มีการนำสารอาหารไปใช้ได้ดีขึ้น
การทำงานและประสิทธิภาพของโปรไบโอติก : ปรับปรุงคุณภาพน้ำ
การทำงานและประสิทธิภาพของโปรไบโอติก : การแย่งใช้สารเคมีและพลังงาน
การทำงานและประสิทธิภาพของโปรไบโอติก : การต้านเชื้อไวรัส เชื้อรา
การทำงานและประสิทธิภาพของโปรไบโอติก : การผลิตสารต้านเชื้อแบคทีเรีย
การทำงานและประสิทธิภาพของโปรไบโอติก : การแย่งพื้นที่ยึดเกาะ
แบคทีเรียที่นิยมใช้เป็นโปรไบโอติก
แอมโมเนีย
สารประกอบไนโตรเจน
ความขุ่นใส ความโปร่งใส
คาร์บอนไดออกไซด์
ความเค็มของน้ำในบ่อเลี้ยงปลา
ความกระด้างของน้ำในบ่อเลี้ยงปลา
ความเป็นกรด-ด่างในบ่อเลี้ยงปลา
ผลของอุณหภูมิต่อสุขภาพปลา
ออกซิเจนในน้ำมีผลต่อปลายังไง
โปรไบโอติกกับการเลี้ยงสัตว์น้ำ
เก็บตัวอย่างน้ำส่งตรวจทางห้องปฏิบัติการทำอย่างไร
การตรวจคุณภาพน้ำเบื้องต้นทำอย่างไร
น้ำกับการเลี้ยงปลา
โปรไบโอติกคืออะไร
เตรียมกระชังให้ดีก่อนการเลี้ยง
เตรียมบ่อก่อนการเลี้ยงยังไงให้พอดี
ปัจจัยที่มีผลต่อสุขภาพปลานิล
แผนผังฟาร์มสำคัญอย่างไร
มาตรฐาน GAP
aquatic chicken
Introduce