โรคอีเอชพี, EHP, กุ้ง
โรคอีเอชพี, EHP, กุ้ง

                        

             

ครั้งที่แล้วพูดถึงโรคระบาดสัตว์น้ำเพิ่มเติม 2 โรค ตามพระราชบัญญัติโรคระบาดสัตว์ พ.ศ. 2558 ที่พึ่งจะประกาศในเวปไซต์ราชกิจจานุเบกษา ถ้ายังไม่ลืมกันหนึ่งในนั้นก็คือโรคอีเอชพี (EHP) หรือชื่อภาษาอังกฤษเต็มๆ ว่า “Hepatopancreatic microsporidioisis caused by Enterocytozoon hepatopenaeiโรค EHP เป็นโรคที่พบได้ในกุ้ง มีสาเหตุเกิดจากเชื้อไมโครสปอริเดีย หรือถ้าไปอ่านบทความบางที่จะเขียนว่าไมโครสปอริเดียน

เชื้อไมโครสปอริเดีย คืออะไร ไมโครสปอริเดียเป็นปรสิตในอาณาจักร (Kingdom) กลุ่มเชื้อรา (Fungi) ไฟลัมไมโครสปอรา วงศ์ (Family) Enterocytozoonidae และสกุล (Genus) Enterocytozoon โดยเชื้อก่อโรค EHP คือโปรโตซัว Enterocytozoon hepatopenaei  ซึ่งมีขนาดประมาณ 0.7-1 ไมโครเมตร เชื้อนี้จัดเป็นเชื้อฉวยโอกาสมักพบได้กรณีที่กุ้งอ่อนแอ หรือมีการจัดการที่ไม่เหมาะสมและโน้มนำให้เสี่ยงต่อการติดเชื้อ กุ้งที่ติดเชื้อโปรโตซัวบางครั้งอาจไม่พบอาการแสดงออกที่จำเพาะกับการติดเชื้อ และบางครั้งสามารถพบลักษณะผิดปกติได้ กุ้งจะมีขนาดแตกต่างกัน (แตกไซส์) เจริญเติบโตช้า พบว่าบริเวณลำตัว ใต้เปลือกมีจุดสีขาวขุ่นแทรกอยู่ในเนื้อเยื่อของกล้ามเนื้อ หากเปิดดูอวัยวะภายในอาจพบจุดขาวนี้แทรกในอวัยวะได้เช่นกัน สำหรับวิธีวินิจฉัยยืนยันการติดเชื้อนั้นต้องใช้การยืนยันโดยการตรวจด้วยกล้องจุลทรรศน์กำลังขยายสูง ประมาณ 1,000 เท่าซึ่งสามารถตรวจพบเชื้อได้บริเวณตับ-ตับอ่อน (hepatopancreases) หรือใช้การตรวจด้วยวิธีการระดับโมเลกุล (molecular technique)

มีรายงานการติดเชื้อโปรโตซัวชนิดนี้ทั้งในกุ้งกุลาดำและกุ้งขาว นอกจากนี้ยังมีรายงานการพบเชื้อนี้ในกุ้ง Penaeus japonicas อีกด้วย สำหรับประเทศไทยในปี 2547 ได้ตรวจพบการติดเชื้อดังกล่าวครั้งแรกในกุ้งกุลาดำ จากนั้นก็พบรายงานการพบโรค EHP ในหลายประเทศเพื่อนบ้านของไทยและประเทศในแถบเอเซียแปซิฟิก เช่น เวียดนาม มาเลเซีย ออสเตรเลีย โดยเป็นการพบเชื้อก่อปัญหาในกุ้งกุลาดำ นอกจากนี้ยังมีการตรวจพบเชื้อโปรโตซัวนี้ในกุ้งขาว ในประเทศอินโดนีเซีย อินเดียอีกด้วย การระบาดของโรคนี้ก่อให้เกิดความเสียหายต่อธุรกิจการเลี้ยงกุ้งเป็นอย่างมาก เนื่องจากพบการติดโรคแพร่ระบาดภายในบ่อเลี้ยงเดียวกันได้

อย่างไรก็ตาม ปัจจุบันก็ยังคงพบว่าโรงเพาะเลี้ยงกุ้งหลายๆ โรงยังมีการให้อาหารพ่อแม่พันธุ์ด้วยอาหารสด  ไส้เดือนทะเล (polychaete worms) และหอยเพื่อเป็นการเพิ่มผลผลิตนอเพลียส ซึ่งการให้อาหารสดจะเพิ่มความเสี่ยงของการเกิดโรคและมีผลต่อการจัดการระบบความปลอดภัยทางชีวภาพ (Biosecurity) ทั้งนี้ ในปัจจุบันพบว่าสามารถตรวจพบเชื้อ EHP ในอาหารสดดังกล่าวแต่ยังไม่สามารถยืนยันกลไกการติดเชื้อ EHP ได้ ดังนั้นเพื่อลดความเสี่ยงของการติดเชื้อและการระบาดของโรคในฟาร์ม จึงมีข้อแนะนำสำหรับฟาร์มว่าควรงดใช้อาหารสดในการเลี้ยงพ่อแม่พันธุ์และสามารถเลือกใช้อาหารแช่แข็งทดแทนการให้อาหารสดแก่พ่อแม่พันธุ์ที่ปลอดเชื้อ EHP เพื่อลดความเสียหายจากโรคดังกล่าวในระบบการผลิต

 

สำหรับใครที่อ่านแล้วงงกับคำว่าระบบความปลอดภัยทางชีวภาพ (Biosecurity) สามารถย้อนกลับไปอ่านบทความเก่าๆ ที่หมอได้เคยอธิบายถึงเรื่องนี้ไว้ได้นะคะ บอกไว้เลยว่าระบบนี้มีความสำคัญมานานแล้ว แต่ปัจจุบันยิ่งมีความสำคัญมากๆ กับวงการผลิตสัตว์ทั้งสัตว์บก สัตว์น้ำ เป็นหนึ่งหัวใจสำคัญที่ทำให้มีการผลิตสัตว์อย่างยั่งยืนเลยค่ะ ทำไมถึงสำคัญมากๆ ในปัจจุบันไว้ครั้งหน้าจะเล่าให้ฟังนะคะ

สัตวแพทย์หญิง ดร.มินตรา ลักขณา (หมอเม)
อ.น.สพ.ดร. ภัทรพล เปี่ยมสมบูรณ์ (หมอเอก) 

 



  

 




Farm story

ระบบความปลอดภัยทางชีวภาพในโรงเพาะฟักลูกกุ้ง: ประโยชน์/ต้นทุน (2)
ระบบความปลอดภัยทางชีวภาพในโรงเพาะฟักลูกกุ้ง: ประโยชน์/ต้นทุน (1)
เรียนรู้ระบบความปลอดภัยทางชีวภาพในการผลิตปศุสัตว์เพื่อการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำ
ระบบความปลอดภัยทางชีวภาพในระดับต่างๆ
การเกิดโรคสัตว์น้ำและการระบาด
การดำเนินการเกี่ยวกับโรค Tilapia Lake Virus (TiLV) ในบริบทโลก (2)
การดำเนินการเกี่ยวกับโรค Tilapia Lake Virus (TiLV) ในบริบทโลก (1)
การพบกันของปลาทะเลกับไมโครพลาสติก
แนวทางการจัดการโรคสัตว์น้ำอุบัติใหม่
การจัดการโรคข้ามพรมแดนและโรคติดต่ออุบัติใหม่
การจัดการสุขภาพสัตว์น้ำ: OIE
PM 2.5 โรคหัวใจและหลอดเลือด เมนูปลา เกี่ยวกันยังไง: 2
PM 2.5 โรคหัวใจและหลอดเลือด เมนูปลา เกี่ยวกันยังไง: 1
โรคในสัตว์น้ำ ตามพระราชบัญญัติโรคระบาดสัตว์
พระราชบัญญัติโรคระบาดสัตว์ พ.ศ.2558
การวางยาสลบปลาและข้ควรคำนึง
การออกฤทธิ์ของยาสลบในปลา
ยาสลบที่ใช้ในปลา
ข้อควรปฏิบัติ ในการวางยาสลบปลา
หลักการการทำสลบในสัตว์น้ำ
การทำสลบในสัตว์
การตรวจตัวอย่างปลาเบื้องต้นในฟาร์ม: การตรวจอุจจาระ
การตรวจตัวอย่างปลาเบื้องต้นในฟาร์ม: การตัดซี่เหงือก
การตรวจตัวอย่างปลาเบื้องต้นในฟาร์ม: การตัดครีบ
การตรวจตัวอย่างปลาเบื้องต้นในฟาร์ม: การขูดผิวหนัง.
การตรวจตัวอย่างปลาเบื้องต้นในฟาร์ม
การบันทึกสุขภาพปลาในฟาร์ม
การตรวจประเมินสภาวะสุขภาพภายในฟาร์ม
การเก็บตัวอย่างสัตว์น้ำเพื่อตรวจโรค
การเลี้ยงปลานิลในระบบต่างๆ
กินปลานิลแล้วได้อะไร
พัฒนาการของไข่ที่ได้รับการผสม
การจัดการผสมพ่อแม่พันธุ์ปลานิล
พฤติกรรมของการผสมพันธุ์ในปลานิล
การผสมเทียม: พ่อแม่พันธุ์ปลานิล
การผสมเทียมปลา
ขั้นตอนการผสมเทียมในสัตว์
การผสมเทียมในสัตว์
โปรไบโอติกกับเชื้อสเตรปโตคอคคัส
โรคติดเชื้อในปลานิล สเตรปโตคอคโคซิส 4
โรคติดเชื้อในปลานิล สเตรปโตคอคโคซิส 3
โรคติดเชื้อในปลานิล สเตรปโตคอคโคซิส 2
โรคติดเชื้อในปลานิล สเตรปโตคอคโคซิส 1
วัคซีนสำหรับโรคติดเชื้อไวรัส Tilapia Lake Virus (TiLV) ในปลานิล
วัคซีนสำหรับโรคที่มีสาเหตุจากเชื้อไวรัส
วัคซีนสำหรับโรคที่มีสาเหตุจากเชื้อแบคทีเรีย
วัคซีนคืออะไร
การศึกษาเรื่องวัคซีนป้องกันการติดเชื้อแอโรโมนาส
โรคติดเชื้อในปลานิล : แอโรโมนาส 5
โรคติดเชื้อในปลานิล : แอโรโมนาส 4
โรคติดเชื้อในปลานิล : แอโรโมนาส 3
โรคติดเชื้อในปลานิล : แอโรโมนาส 2
โรคติดเชื้อในปลานิล : แอโรโมนาส 1
หลักเกณฑ์ที่ดีในการผลิตอาหารสัตว์
การเลือกซื้ออาหารสัตว์ : อาหารสัตว์น้ำ
การเลือกซื้ออาหารสัตว์ : ลักษณะอาหารและการเลือกใช้
การเลือกซื้ออาหารสัตว์ : สถานที่ขาย เลขทะเบียน ฉลาก
หลักเกณฑ์และวิธีการที่ดีในการผลิตอาหาร
การต้านทานความเครียด
การสืบพันธุ์ของสัตว์น้ำ
คน
สัตว์พาหะ
การเคลื่อนย้ายปลาเข้าฟาร์ม
การติดต่อของเชื้อโรค
การกักกันโรคก่อนนำสัตว์น้ำใหม่เข้ามาเลี้ยง
ระบบความปลอดภัยทางชีวภาพในฟาร์มสัตว์น้ำ
การกระตุ้นเจริญเติบโต
การสร้างความสมดุลของภูมิคุ้มกัน
ระบบภูมิคุ้มกันคืออะไร
การทำงานและประสิทธิภาพของโปรไบโอติก : ช่วยในการย่อยและช่วยให้มีการนำสารอาหารไปใช้ได้ดีขึ้น
การทำงานและประสิทธิภาพของโปรไบโอติก : ปรับปรุงคุณภาพน้ำ
การทำงานและประสิทธิภาพของโปรไบโอติก : การแย่งใช้สารเคมีและพลังงาน
การทำงานและประสิทธิภาพของโปรไบโอติก : การต้านเชื้อไวรัส เชื้อรา
การทำงานและประสิทธิภาพของโปรไบโอติก : การผลิตสารต้านเชื้อแบคทีเรีย
การทำงานและประสิทธิภาพของโปรไบโอติก : การแย่งพื้นที่ยึดเกาะ
แบคทีเรียที่นิยมใช้เป็นโปรไบโอติก
แอมโมเนีย
สารประกอบไนโตรเจน
ความขุ่นใส ความโปร่งใส
คาร์บอนไดออกไซด์
ความเค็มของน้ำในบ่อเลี้ยงปลา
ความกระด้างของน้ำในบ่อเลี้ยงปลา
ความเป็นกรด-ด่างในบ่อเลี้ยงปลา
ผลของอุณหภูมิต่อสุขภาพปลา
ออกซิเจนในน้ำมีผลต่อปลายังไง
โปรไบโอติกกับการเลี้ยงสัตว์น้ำ
เก็บตัวอย่างน้ำส่งตรวจทางห้องปฏิบัติการทำอย่างไร
การตรวจคุณภาพน้ำเบื้องต้นทำอย่างไร
น้ำกับการเลี้ยงปลา
โปรไบโอติกคืออะไร
เตรียมกระชังให้ดีก่อนการเลี้ยง
เตรียมบ่อก่อนการเลี้ยงยังไงให้พอดี
ปัจจัยที่มีผลต่อสุขภาพปลานิล
แผนผังฟาร์มสำคัญอย่างไร
มาตรฐาน GAP
aquatic chicken
Introduce