ระบบความปลอดภัยทางชีวภาพในฟาร์มปลานิล: การพัฒนาสายพันธุ์
ReadyPlanet.com
ระบบความปลอดภัยทางชีวภาพในฟาร์มปลานิล: การพัฒนาสายพันธุ์

        

  อย่างที่รู้ๆกันว่าปลานิลเป็นปลาน้ำจืดที่มีการเพาะเลี้ยงมากในประเทศไทย ถึงแม้ปลานิลจะมีถิ่นกำเนิดอยู่ในแอฟริกาแต่การผลิตและเพาะเลี้ยงปลานิลในปัจจุบันมีการเลี้ยงแพร่หลายไปกว่า 90 ประเทศทั่วโลก ปลานิลจัดเป็นปลาน้ำจืดที่มีการเลี้ยงในฟาร์มมากเป็นอันดับสอง รองจากปลาคาร์พ

หลายคนคงเคยได้ยินเรื่องการพัฒนาสายพันธุ์ การปรับปรุงพันธุ์สัตว์ โปรแกรมการปรับปรุงพันธุ์เป็นการคัดเลือกลักษณะที่ดีของสัตว์ในวัตถุประสงค์ที่แตกต่างกันเพื่อนำมาเพาะเลี้ยง เช่น ต้องการให้โตเร็ว ต้องการให้มีผลผลิตสูง หรือทนทานต่อเชื้อก่อโรค ทนสภาพภูมิอากาศที่เปลี่ยนแปลง หรือทนต่อการเลี้ยงในสภาวะที่มีออกซิเจนต่ำ ทนต่อความเค็ม เป็นต้น การปรับปรุงพันธุกรรมในปลานิลเริ่มต้นตั้งแต่ช่วงปี 1988 (พ.ศ.2531) และนำไปสู่การพัฒนาสายพันธุ์ที่ปรับปรุงแล้วหลายสายพันธุ์

สำหรับปลานิลชนิดที่มีการเลี้ยงแพร่หลาย ยกตัวอย่างเช่น Oreochromis niloticus หรือ Nile tilapia (เลี้ยงมากในประเทศไทย) และ O. mossambicus หรือ Mozambique tilapia ต่อมาก็มีการพัฒนาสายพันธุ์ไปหลากหลายชนิด เช่น O. niloticus ใน Asia (ปลานิลกิฟท์ หรือ GIFT strain มาจาก Genetically Improved Farmed Tilapia) O. niloticus ในอียิปต์ Egypt (Abbassa strain) O. niloticus ในกาห์น่า (Akosombo strain)

ปลานิลเป็นปลาที่ทนทานต่อสภาพแวดล้อม และค่อนข้างทนต่อการติดเชื้อ แต่ปัจจุบันการเลี้ยงปลานิลมีสภาพการเลี้ยงที่แตกต่างไป เป็นการเลี้ยงอย่างหนาแน่นในรูปแบบอุตสาหกรรมจึงทำให้สามารถพบการเกิดโรคเพิ่มมากขึ้น หากไม่มีการควบคุมและป้องกันการติดเชื้อ เช่น เชื้อแบคทีเรีย Streptococcus agalactiae เชื้อแบคทีเรีย Aeromonas hydrophila เชื้อไวรัส Tilapia iridovirus เชื้อไวรัสทีไอแอลวี (Tilapia Lake Virus,  TiLV) และโรคอียูเอส (Epizootic Ulcerative Syndrome, EUS) เมื่อพบการระบาดของโรคเพิ่มมากขึ้นและเกิดความสูญเสียมากขึ้น ทำให้ฟาร์มต่างๆ เริ่มสนใจเรื่องการควบคุมและป้องกันโรครวมทั้งระบบความปลอดภัยทางชีวภาพ หรือ Biosecurity system นั่นเอง

จากบทความก่อนหน้านี้ที่ได้เล่าไปแล้วว่าการจะนำระบบความปลอดภัยทางชีวภาพมาใช้ให้มีประสิทธิภาพสูงสุด ต้องมีการดำเนินการของระบบที่สอดคล้องกันในทุกระดับ คือ ระดับฟาร์ม ระดับโรงเพาะฟัก ระดับประเทศ และระดับระหว่างประเทศ

เมื่อพิจารณาถึงระบบความปลอดภัยทางชีวภาพในแง่ของการพัฒนาสายพันธุ์ปลานิลแล้ว การควบคุมคุณภาพของปลานิลและการขายปลานิลที่พัฒนาสายพันธุ์แล้วออกไปในหลายๆ ประเทศเป็นสิ่งที่สำคัญมากในภาพรวมของความปลอดภัยทางชีวภาพ

นอกเหนือจากการพัฒนาสายพันธุ์ที่เน้นเรื่องการเจริญเติบโตเท่านั้น ในการพัฒนาและขายพันธุ์ปลานิลต้องคำนึงถึงความปลอดภัยทางชีวภาพโดยรวม ฟาร์มควรต้องมีระบบการรับรองลูกพันธุ์  ระบบการคัดกรองโรคในพ่อแม่พันธุ์และลูกพันธุ์โดยเฉพาะเชื้อโรคที่สำคัญ มีการจัดทำพ่อแม่พันธุ์และลูกพันธุ์ปลอดโรค (SPF หรือ specific pathogen free) เพิ่มเติมด้วย

นอกจากนี้ ในการขายลูกพันธุ์ปลานิลควรต้องดำเนินการตามมาตรฐานสากลโดยเฉพาะอย่างยิ่งมาตรฐานขององค์การสุขภาพสัตว์โลก หรือ OIE เช่น มีใบรับรองสุขภาพ (health certification) ทำตามข้อกำหนดที่เกี่ยวกับการกักกันโรคก่อนเข้าพื้นที่เลี้ยง ข้อกำหนดเกี่ยวกับการเคลื่อนย้ายสัตว์น้ำข้ามแดนเพื่อให้แน่ใจว่าเกิดการค้าและเคลื่อนย้ายสัตว์ที่มีความปลอดภัย

สำหรับงานวิจัยในอนาคตควรมุ่งเน้นไปที่การคิดค้นวัคซีน การฉีดวัคซีนให้สัตว์น้ำ ฉีดวัคซีนให้พ่อแม่พันธุ์ ลูกพันธุ์เพื่อป้องกันโรคที่เฉพาะเจาะจงพร้อมกับมีโปรแกรมการพัฒนาสายพันธุ์ระยะยาวที่เน้นให้เกิดการต้านทานโรคด้วย

สัตวแพทย์หญิง ดร.มินตรา ลักขณา (หมอเม)
อ.น.สพ.ดร. ภัทรพล เปี่ยมสมบูรณ์ (หมอเอก) 

 

 



  




Farm story

อาหารสัตว์และเรื่องของสารพิษจากเชื้อรา
ซินไบโอติก (Synbiotics) สำหรับสัตว์น้ำ
ระบบนิเวศของแบคทีเรียในบ่อกุ้งกับโปรไบโอติก
ทำไมสัตว์น้ำและผลิตภัณฑ์จึงไม่มีรายงานความเสี่ยงต่อไวรัส COVID-19
น้องใหม่ตัวร้ายไวรัสในกุ้ง Decapod Iridescent Virus 1 (DIV1)
ต้านวิบริโอด้วยโปรไบโอติก
ก้งุ โปรไบโอติก การเจริญเติบโต การย่อยอาหาร
แมงดากับงานด้านการแพทย์
คาเวียร์ ไข่จากปลาที่ใกล้สูญพันธุ์
การตรวจโรคทางห้องปฏิบัติการและการนำไปใช้
E-commerce พาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์สำหรับสินค้าสัตว์น้ำผ่านหลัก 7P (2)
E-commerce พาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์สำหรับสินค้าสัตว์น้ำผ่านหลัก 7P (1)
ระบบข้อมูลสุขภาพสัตว์โลก
น้ำปลา ความอร่อยจากอดีตสู่ยุคใส่ใจสุขภาพ
โรคอุบัติใหม่ในสัตว์น้ำของประเทศไทยในอดีต
โรคอุบัติใหม่ไม่ไกลตัว Novel Coronavirus
เรื่องกุ้งกับโปรไบโอติก (2)
ความสำคัญของการรายงานการระบาดของโรคกับสุขภาพสัตว์น้ำ
ยกระดับ from farm-to-table ด้วยสี่เสาหลักด้านคุณภาพ
ความลับของปลาเนื้อสีส้ม: เรื่องที่น่าสนใจของปลาแซลมอน (2)
คู่มือป้องกัน โรคโควิด-19
ความลับของปลาเนื้อสีส้ม: เรื่องที่น่าสนใจของปลาแซลมอน (1)
Climate change ภาวะโลกร้อนกับสุขภาพของปลา (2)
Climate change ภาวะโลกร้อนกับสุขภาพของปลา (1)
มาตรฐานด้านสุขภาพสัตว์น้ำ องค์การสุขภาพสัตว์โลก OIE
OIE องค์การสุขภาพสัตว์โลก ตอนที่ 2
OIE องค์การสุขภาพสัตว์โลก ตอนที่ 1
เรื่องกุ้งกับโปรไบโอติก
การใช้โปรไบโอติกในการเลี้ยงกุ้ง: สิ่งแวดล้อม
การจัดการสุขภาพสัตว์น้ำ ในอีก 30 กว่าปีข้างหน้า ภาค 2
การจัดการสุขภาพสัตว์น้ำ ในอีก 30 กว่าปีข้างหน้า ภาค 1
การพัฒนาสายพันธุ์ต้านทานโรค: โรคติดเชื้อไวรัสจุดขาวหรือ White Spot Syndrome Virus ในกุ้งกุลาดำ
ระบบความปลอดภัยทางชีวภาพในโรงเพาะฟักลูกกุ้ง: ประโยชน์/ต้นทุน (2)
ระบบความปลอดภัยทางชีวภาพในโรงเพาะฟักลูกกุ้ง: ประโยชน์/ต้นทุน (1)
เรียนรู้ระบบความปลอดภัยทางชีวภาพในการผลิตปศุสัตว์เพื่อการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำ
ระบบความปลอดภัยทางชีวภาพในระดับต่างๆ
การเกิดโรคสัตว์น้ำและการระบาด
การดำเนินการเกี่ยวกับโรค Tilapia Lake Virus (TiLV) ในบริบทโลก (2)
การดำเนินการเกี่ยวกับโรค Tilapia Lake Virus (TiLV) ในบริบทโลก (1)
การพบกันของปลาทะเลกับไมโครพลาสติก
แนวทางการจัดการโรคสัตว์น้ำอุบัติใหม่
การจัดการโรคข้ามพรมแดนและโรคติดต่ออุบัติใหม่
การจัดการสุขภาพสัตว์น้ำ: OIE
โรคอีเอชพี, EHP, กุ้ง
PM 2.5 โรคหัวใจและหลอดเลือด เมนูปลา เกี่ยวกันยังไง: 2
PM 2.5 โรคหัวใจและหลอดเลือด เมนูปลา เกี่ยวกันยังไง: 1
โรคในสัตว์น้ำ ตามพระราชบัญญัติโรคระบาดสัตว์
พระราชบัญญัติโรคระบาดสัตว์ พ.ศ.2558
การวางยาสลบปลาและข้ควรคำนึง
การออกฤทธิ์ของยาสลบในปลา
ยาสลบที่ใช้ในปลา
ข้อควรปฏิบัติ ในการวางยาสลบปลา
หลักการการทำสลบในสัตว์น้ำ
การทำสลบในสัตว์
การตรวจตัวอย่างปลาเบื้องต้นในฟาร์ม: การตรวจอุจจาระ
การตรวจตัวอย่างปลาเบื้องต้นในฟาร์ม: การตัดซี่เหงือก
การตรวจตัวอย่างปลาเบื้องต้นในฟาร์ม: การตัดครีบ
การตรวจตัวอย่างปลาเบื้องต้นในฟาร์ม: การขูดผิวหนัง.
การตรวจตัวอย่างปลาเบื้องต้นในฟาร์ม
การบันทึกสุขภาพปลาในฟาร์ม
การตรวจประเมินสภาวะสุขภาพภายในฟาร์ม
การเก็บตัวอย่างสัตว์น้ำเพื่อตรวจโรค
การเลี้ยงปลานิลในระบบต่างๆ
กินปลานิลแล้วได้อะไร
พัฒนาการของไข่ที่ได้รับการผสม
การจัดการผสมพ่อแม่พันธุ์ปลานิล
พฤติกรรมของการผสมพันธุ์ในปลานิล
การผสมเทียม: พ่อแม่พันธุ์ปลานิล
การผสมเทียมปลา
ขั้นตอนการผสมเทียมในสัตว์
การผสมเทียมในสัตว์
โปรไบโอติกกับเชื้อสเตรปโตคอคคัส
โรคติดเชื้อในปลานิล สเตรปโตคอคโคซิส 4
โรคติดเชื้อในปลานิล สเตรปโตคอคโคซิส 3
โรคติดเชื้อในปลานิล สเตรปโตคอคโคซิส 2
โรคติดเชื้อในปลานิล สเตรปโตคอคโคซิส 1
วัคซีนสำหรับโรคติดเชื้อไวรัส Tilapia Lake Virus (TiLV) ในปลานิล
วัคซีนสำหรับโรคที่มีสาเหตุจากเชื้อไวรัส
วัคซีนสำหรับโรคที่มีสาเหตุจากเชื้อแบคทีเรีย
วัคซีนคืออะไร
การศึกษาเรื่องวัคซีนป้องกันการติดเชื้อแอโรโมนาส
โรคติดเชื้อในปลานิล : แอโรโมนาส 5
โรคติดเชื้อในปลานิล : แอโรโมนาส 4
โรคติดเชื้อในปลานิล : แอโรโมนาส 3
โรคติดเชื้อในปลานิล : แอโรโมนาส 2
โรคติดเชื้อในปลานิล : แอโรโมนาส 1
หลักเกณฑ์ที่ดีในการผลิตอาหารสัตว์
การเลือกซื้ออาหารสัตว์ : อาหารสัตว์น้ำ
การเลือกซื้ออาหารสัตว์ : ลักษณะอาหารและการเลือกใช้
การเลือกซื้ออาหารสัตว์ : สถานที่ขาย เลขทะเบียน ฉลาก
หลักเกณฑ์และวิธีการที่ดีในการผลิตอาหาร
การต้านทานความเครียด
การสืบพันธุ์ของสัตว์น้ำ
คน
สัตว์พาหะ
การเคลื่อนย้ายปลาเข้าฟาร์ม
การติดต่อของเชื้อโรค
การกักกันโรคก่อนนำสัตว์น้ำใหม่เข้ามาเลี้ยง
ระบบความปลอดภัยทางชีวภาพในฟาร์มสัตว์น้ำ
การกระตุ้นเจริญเติบโต
การสร้างความสมดุลของภูมิคุ้มกัน
ระบบภูมิคุ้มกันคืออะไร
การทำงานและประสิทธิภาพของโปรไบโอติก : ช่วยในการย่อยและช่วยให้มีการนำสารอาหารไปใช้ได้ดีขึ้น
การทำงานและประสิทธิภาพของโปรไบโอติก : ปรับปรุงคุณภาพน้ำ
การทำงานและประสิทธิภาพของโปรไบโอติก : การแย่งใช้สารเคมีและพลังงาน
การทำงานและประสิทธิภาพของโปรไบโอติก : การต้านเชื้อไวรัส เชื้อรา
การทำงานและประสิทธิภาพของโปรไบโอติก : การผลิตสารต้านเชื้อแบคทีเรีย
การทำงานและประสิทธิภาพของโปรไบโอติก : การแย่งพื้นที่ยึดเกาะ
แบคทีเรียที่นิยมใช้เป็นโปรไบโอติก
แอมโมเนีย
สารประกอบไนโตรเจน
ความขุ่นใส ความโปร่งใส
คาร์บอนไดออกไซด์
ความเค็มของน้ำในบ่อเลี้ยงปลา
ความกระด้างของน้ำในบ่อเลี้ยงปลา
ความเป็นกรด-ด่างในบ่อเลี้ยงปลา
ผลของอุณหภูมิต่อสุขภาพปลา
ออกซิเจนในน้ำมีผลต่อปลายังไง
โปรไบโอติกกับการเลี้ยงสัตว์น้ำ
เก็บตัวอย่างน้ำส่งตรวจทางห้องปฏิบัติการทำอย่างไร
การตรวจคุณภาพน้ำเบื้องต้นทำอย่างไร
น้ำกับการเลี้ยงปลา
โปรไบโอติกคืออะไร
เตรียมกระชังให้ดีก่อนการเลี้ยง
เตรียมบ่อก่อนการเลี้ยงยังไงให้พอดี
ปัจจัยที่มีผลต่อสุขภาพปลานิล
แผนผังฟาร์มสำคัญอย่างไร
มาตรฐาน GAP
aquatic chicken
Introduce