โรคอุบัติใหม่ในสัตว์น้ำของประเทศไทยในอดีต
ReadyPlanet.com
โรคอุบัติใหม่ในสัตว์น้ำของประเทศไทยในอดีต

     

เรื่องเกี่ยวกับโรคระบาดมีให้เล่ากันไม่จบสิ้นค่ะ  เหลียวหลังกลับไปมองช่วง 5-6 ปีที่ผ่านมาเราเจอกับโรคอุบัติใหม่ในสัตว์น้ำอะไรบ้าง

บทความก่อนหน้านี้เคยคุยกันไปบ้างแล้วว่าความเสี่ยงของการพบโรคแปลกๆ ใหม่ๆ ในบ้านเราเกิดจากสาเหตุปัจจัยอะไรได้บ้าง ที่เด่นๆ เลยก็มาจากนักท่องเที่ยวนี่แหละค่ะ ทั้งตัวเราเองที่ไปเที่ยวและนักท่องเที่ยวที่มาบ้านเรา ทำให้แนวโน้มของการนำเข้าผลิตภัณฑ์จากอาหารมีการปรับเปลี่ยนไปตามความต้องการของผู้บริโภคที่หลากหลายมากขึ้นรองรับกับความต้องการของตลาดไปด้วย ซึ่งหมายถึงแต่ละประเทศ แต่ละพื้นที่รวมถึงประเทศไทยเรามีการนำเข้าสินค้าหรือสัตว์น้ำต่างถิ่นเพิ่มมากขึ้นเช่นกัน ซึ่งการนำเข้าสัตว์น้ำมีชีวิตเป็นหนึ่งในปัจจัยสำคัญที่มีความเสี่ยงต่อการนำโรคอุบัติใหม่มาสู่บ้านเรา หรือบางโรคมีรายงานการเกิดโรคครั้งแรกในประเทศไทย การเกิดโรคอุบัติใหม่ส่งผลกระทบทางเศรษฐกิจทั้งประเทศผู้ผลิต ผู้นำเข้าและส่งออก ในช่วงปี 2558-2560 มีการพบโรค Tilapia lake virus (TiLV) ในประเทศไทย จากนั้นพบการระบาดของโรคในไต้หวัน มาเลเซีย อินเดีย ฟิลิปปินส์ และอินโดนีเซีย สร้างความสูญเสียให้กับอุตสาหกรรมการเลี้ยงปลานิล และมีทีมวิจัยพบว่าไวรัส TiLV ในปลานิลจากประเทศไทยมีความใกล้เคียงกับไวรัส TiLV ในอิสราเอล ที่ผ่านมาพบการระบาดของโรคนี้มากถึง 40 ประเทศ มีความเป็นไปได้ว่าการนำเข้าลูกพันธุ์ปลาจะเป็นสาเหตุของการแพร่ระบาดของโรคไปยังทวีปต่างๆ ดังนั้นการเฝ้าระวังและกักโรคก่อนนำเข้าปลามีชีวิตมาเลี้ยงในฟาร์มเป็นเรื่องที่จำเป็นต้องทำ สำหรับผลิตภัณฑ์จากสัตว์ที่มีการนำเข้าก็ต้องมีการตรวจเฝ้าระวังด้วย

ในส่วนของโรคอุบัติใหม่ในกุ้ง องค์การเกษตรและอาหารแห่งสหประชาชาติ (Food and Agriculture Organization; FAO) และองค์การข่ายงานศูนย์เพาะเลี้ยงสัตว์น้ำแห่งเอเชียและแปซิฟิก (Network of Aquaculture Centres in Asia-Pacific; NACA) ได้จัดทำระบบ Quarterly Aquatic Animal Disease Report หรือ QAAD ซึ่งเป็นระบบรายงานสถานการณ์โรคสัตว์น้ำให้กับประเทศสมาชิกของ NACA และมีการรวบรวมรายชื่อโรคอุบัติใหม่ในกุ้งที่เกิดขึ้นในปี 2560-2562 เพื่อให้ผู้ที่เกี่ยวข้องเตรียมพร้อมในการรับมือกับโรคดังต่อไปนี้

-  Hepatopancreatic microsporidiosis มีสาเหตุจากเชื้อ Enterocytozoon hepatopeneai (EHP) ซึ่งเป็นเชื้อไมโครสปอริเดีย และพบการเกิดโรคในกุ้งกุลาดำของไทยเมื่อปี 2552 นอกจากนี้ยังพบโรคในจีน อินโดนีเซีย มาเลเซีย เวียดนาม และอินเดีย โรคนี้ไม่ทำให้กุ้งตายแต่ส่งผลกระทบทำให้กุ้งโตช้า โดยเฉพาะกุ้งขาวแวนนาไม ความเสี่ยงของการเกิดโรคมาจากโรงเพาะฟักที่มีระบบความปลอดภัยทางชีวภาพไม่เหมาะสม และการใช้อาหารมีชีวิตที่มีการปนเปื้อนของเชื้อมาเลี้ยงพ่อแม่พันธุ์ เช่น ไส้เดือนทะเล หอยสด

-  Viral Covert Mortality Disease of shrimps มีสาเหตุจากเชื้อไวรัส พบการตายในกุ้งทะเลและกุ้งน้ำจืดหลายชนิด เช่น กุ้งขาวแวนนาไม กุ้งก้ามกราม ทำให้เกิดความสูญเสียต่ออุตสาหกรรมกุ้งในประเทศจีน และพบโรคดังกล่าวในประเทศไทยเมื่อปี 2559 กุ้งที่มีอาการป่วยด้วยโรคติดเชื้อไวรัสนี้จะพบลักษณะของตับฝ่อลีบ เปลือกนิ่ม โตช้า เกิดเนื้อตายที่กล้ามเนื้อบริเวณท้อง กุ้งที่ติดโรคมักตายก้นบ่อ การใช้อาหารสัตว์ชีวิต เช่น อาร์ทีเมีย ไส้เดือนดิน ทำให้เกิดความเสี่ยงของการเกิดโรค

- การติดเชื้อ Spiroplasma eriocheiris ในกุ้งเครย์ฟิชและกุ้งน้ำจืด มีสาเหตุจากเชื้อแบคทีเรีย Spiroplasma ทำให้เกิดภูมิคุ้มกันต่ำในกุ้งน้ำจืด เครย์ฟิชและกุ้งก้ามกรามมีความไวรับต่อโรค

-  Infection with Shrimp haematocyte iridescent virus (SHIV) มีสาเหตุจากเชื้อไวรัส ทำให้เกิดความสูญเสียต่ออุตสาหกรรมกุ้งในจีนตั้งแต่ปี 2557 กุ้งที่ติดเชื้อมีสีซีด ตับฝ่อลีบ เปลือกนิ่ม

 

โรคที่กล่าวมาจะเห็นได้ว่าเป็นการระบาดข้ามประเทศ ซึ่งการเคลื่อนย้ายสัตว์น้ำเป็นปัจจัยสำคัญในการนำโรคเข้าในฟาร์ม สำหรับรายละเอียดในการเฝ้าระวังและควบคุมโรคขอให้ติดตามได้ในบทความต่อไปนะคะ

สัตวแพทย์หญิง ดร.มินตรา ลักขณา (หมอเม)
อ.น.สพ.ดร. ภัทรพล เปี่ยมสมบูรณ์ (หมอเอก) 

 

 



  




Farm story

งานวิจัย ขิง กับ ยากำจัดวัชพืช
โปรไบโอติกแบบ multi-species
ขมิ้นชันในอาหารปลานิล
อาหารสัตว์ที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม
ปลาเสมือนจริงทดแทนการใช้สัตว์ทดลอง
การใช้สมุนไพรเป็นยาสลบกับปลาเรนโบว์เทราต์
การใช้ยาต้านจุลชีพอย่างสมเหตุผลในสัตว์น้ำโดยองค์การสุขภาพสัตว์โลก (3/3)
การใช้ยาต้านจุลชีพอย่างสมเหตุผลในสัตว์น้ำโดยองค์การสุขภาพสัตว์โลก (2/3)
การใช้ยาต้านจุลชีพอย่างสมเหตุผลในสัตว์น้ำโดยองค์การสุขภาพสัตว์โลก (1/3)
ความสัมพันธ์ของพยาธิตืดในปลากับแบคทีเรียตัวร้าย
โปรตีนจากเคยและการเลี้ยงกุ้ง
Nutraceuticals และการรักษาโรค AGD ในปลาแซลมอน
การป้องกันดีกว่าการรักษา วัคซีนคุณภาพ หยุดการระบาดของโรคสัตว์
nanobubbles และการเพาะเลี้ยงกุ้ง
nanobubbles
Black soldier fly แหล่งโปรตีนย่อยง่ายในอาหารสัตว์น้ำ #2
Black soldier fly แหล่งโปรตีนย่อยง่ายในอาหารสัตว์น้ำ #1
ยีสต์ทำขนมปังกับโปรไบโอติก
จุลินทรีย์ในลำไส้ปลา
ผลกระทบของ Covid19 ต่อตลาดปลาเทอร์บอตและคาเวียร์ของสหภาพยุโรป
โปรตีนทางเลือกกับปัญหาโรค EMS ในการเลี้ยงกุ้ง
"แมลงกับอุสาหกรรมอาหารสัตว์เลี้ยง"
ความปลอดภัยทางชีวภาพในสถานประกอบการสัตว์น้ำของ OIE #10
ความปลอดภัยทางชีวภาพในสถานประกอบการสัตว์น้ำของ OIE #9
การสนับสนุนความยั่งยืนในการประมง
กระแสความต้องการประมงยั่งยืน โอกาสและความท้าทายสำหรับปลานิล
African swine fever
ความปลอดภัยทางชีวภาพในสถานประกอบการสัตว์น้ำของ OIE #8
ความปลอดภัยทางชีวภาพในสถานประกอบการสัตว์น้ำของ OIE #7
ความปลอดภัยทางชีวภาพในสถานประกอบการสัตว์น้ำของ OIE #6
ความปลอดภัยทางชีวภาพในสถานประกอบการสัตว์น้ำของ OIE #5
ความปลอดภัยทางชีวภาพในสถานประกอบการสัตว์น้ำของ OIE #4
ความปลอดภัยทางชีวภาพในสถานประกอบการสัตว์น้ำของ OIE #3
พืชสมุนไพรกับสุขภาพปลา
ความปลอดภัยทางชีวภาพในสถานประกอบการสัตว์น้ำของ OIE #2
ความปลอดภัยทางชีวภาพในสถานประกอบการสัตว์น้ำของ OIE #1
ความปลอดภัยทางชีวภาพในสถานประกอบการสัตว์น้ำของ OIE
ปลาแซลมอน ในอาร์เจนตินา
โปรตีนทางเลือก
กลยุทธ์ในการขับเคลื่อนประชาคมระหว่างประเทศในการพัฒนาสุขภาพสัตว์น้ำ และสวัสดิภาพสัตว์น้ำของ OIE
ความเคลื่อนไหวเกี่ยวกับสุขภาพสัตว์ของ OIE
อาหารในโลกอนาคต
โปรไบโอติก Bacillus pumilus กับวิบริโอ
probiotic กับสารสกัดอินทผลัม
การยึดเกาะของโปรไบโอติก
ข้อกำหนดเกี่ยวกับสวัสดิภาพสัตว์ในสัตว์น้ำ: การขนส่งและเรื่องที่ควรทำหลังขนส่ง
ข้อกำหนดเกี่ยวกับสวัสดิภาพสัตว์ในสัตว์น้ำ: การวางแผนการขนส่ง (2)
ข้อกำหนดเกี่ยวกับสวัสดิภาพสัตว์ในสัตว์น้ำ: การวางแผนการขนส่ง (1)
ข้อกำหนดเกี่ยวกับสวัสดิภาพสัตว์ในสัตว์น้ำ: การขนส่ง (2)
ข้อกำหนดเกี่ยวกับสวัสดิภาพสัตว์ในสัตว์น้ำ: การขนส่ง (1)
“อาหารปลอดภัย” “สิ่งแวดล้อม” “สวัสดิภาพสัตว์” กับการเลี้ยงสัตว์ปัจจุบัน
เศรษฐกิจชีวภาพ-เศรษฐกิจหมุนเวียน-เศรษฐกิจสีเขียว Bio-Circular-Green Economy : ภาคการเกษตร
การให้ probiotic ชนิด Bacillus cereus และ Bacillus subtilis ผสมอาหารปลานิล ที่มีผลต่ออัตราการเจริญเติบโต สุขภาพของลำไส้ และความต้านทานต่อการติดเชื้อ Streptococcus agalactiae
การใช้ probiotics prebiotics และ synbiotics ในปลานิล เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการเจริญเติบโต และการป้องกันการติดเชื้อ Aeromonas hydrophila
ปลานิลและซินไบโอติก
ปลาเทราต์กับซินไบโอติก
การฆ่าเชื้อโรคอุปกรณ์ส่วนตัว และน้ำ
ข้อควรคำนึงถึงในการฆ่าเชื้อสถานที่เพาะเลี้ยงสัตว์น้ำ ฟาร์ม และอุปกรณ์ (3)
ข้อควรคำนึงถึงในการฆ่าเชื้อสถานที่เพาะเลี้ยงสัตว์น้ำ ฟาร์ม และอุปกรณ์ (2)
ข้อควรคำนึงถึงในการฆ่าเชื้อสถานที่เพาะเลี้ยงสัตว์น้ำ ฟาร์ม และอุปกรณ์ (1)
วัคซีน Covid-19 หนึ่งในวิธีป้องกันโรค
ประเภทของสารฆ่าเชื้อในสถานประกอบการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำ ฟาร์ม และอุปกรณ์ (2)
ประเภทของสารฆ่าเชื้อในสถานประกอบการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำ ฟาร์ม และอุปกรณ์ (1)
การวางแผนการฆ่าเชื้อโรคกรณีฉุกเฉิน และการเลือกใช้สารฆ่าเชื้อ
การวางแผนการฆ่าเชื้อโรค ในสถานที่เพาะเลี้ยงสัตว์น้ำ ฟาร์ม และอุปกรณ์
ซินไบโอติกกับแบคทีเรียประจำถิ่นในลำไส้กุ้งกุ้ง
ซินไบโอติกกับภูมิคุ้มกันของกุ้ง
การฆ่าเชื้อโรคในสถานที่เพาะเลี้ยงสัตว์น้ำ ฟาร์ม และอุปกรณ์ (2)
การฆ่าเชื้อโรคในสถานที่เพาะเลี้ยงสัตว์น้ำ ฟาร์ม และอุปกรณ์ (1)
คำแนะนำสำหรับการทำความสะอาดและฆ่าเชื้อบนพื้นผิวไข่ปลาแซลมอน
การประเมินโปรไบโอติก
การควบคุมเพศในสัตว์น้ำผ่านการจัดการชุดโครโมโซม
แอบดูจีนเลี้ยงกุ้งกับโปรไบโอติก
ทำความรู้จัก…เปปไทด์ต้านจุลชีพ
โลกยุค 4.0 กับการเฝ้าระวังโรค
วิเคราะห์ข่าว หมู ไก่
อาหารสัตว์และเรื่องของสารพิษจากเชื้อรา
ซินไบโอติก (Synbiotics) สำหรับสัตว์น้ำ
ระบบนิเวศของแบคทีเรียในบ่อกุ้งกับโปรไบโอติก
ทำไมสัตว์น้ำและผลิตภัณฑ์จึงไม่มีรายงานความเสี่ยงต่อไวรัส COVID-19
น้องใหม่ตัวร้ายไวรัสในกุ้ง Decapod Iridescent Virus 1 (DIV1)
ต้านวิบริโอด้วยโปรไบโอติก
ก้งุ โปรไบโอติก การเจริญเติบโต การย่อยอาหาร
แมงดากับงานด้านการแพทย์
คาเวียร์ ไข่จากปลาที่ใกล้สูญพันธุ์
การตรวจโรคทางห้องปฏิบัติการและการนำไปใช้
E-commerce พาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์สำหรับสินค้าสัตว์น้ำผ่านหลัก 7P (2)
E-commerce พาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์สำหรับสินค้าสัตว์น้ำผ่านหลัก 7P (1)
ระบบข้อมูลสุขภาพสัตว์โลก
น้ำปลา ความอร่อยจากอดีตสู่ยุคใส่ใจสุขภาพ
โรคอุบัติใหม่ไม่ไกลตัว Novel Coronavirus
เรื่องกุ้งกับโปรไบโอติก (2)
ความสำคัญของการรายงานการระบาดของโรคกับสุขภาพสัตว์น้ำ
ยกระดับ from farm-to-table ด้วยสี่เสาหลักด้านคุณภาพ
ความลับของปลาเนื้อสีส้ม: เรื่องที่น่าสนใจของปลาแซลมอน (2)
คู่มือป้องกัน โรคโควิด-19
ความลับของปลาเนื้อสีส้ม: เรื่องที่น่าสนใจของปลาแซลมอน (1)
Climate change ภาวะโลกร้อนกับสุขภาพของปลา (2)
Climate change ภาวะโลกร้อนกับสุขภาพของปลา (1)