โรคอุบัติใหม่ในสัตว์น้ำของประเทศไทยในอดีต
ReadyPlanet.com
โรคอุบัติใหม่ในสัตว์น้ำของประเทศไทยในอดีต

     

เรื่องเกี่ยวกับโรคระบาดมีให้เล่ากันไม่จบสิ้นค่ะ  เหลียวหลังกลับไปมองช่วง 5-6 ปีที่ผ่านมาเราเจอกับโรคอุบัติใหม่ในสัตว์น้ำอะไรบ้าง

บทความก่อนหน้านี้เคยคุยกันไปบ้างแล้วว่าความเสี่ยงของการพบโรคแปลกๆ ใหม่ๆ ในบ้านเราเกิดจากสาเหตุปัจจัยอะไรได้บ้าง ที่เด่นๆ เลยก็มาจากนักท่องเที่ยวนี่แหละค่ะ ทั้งตัวเราเองที่ไปเที่ยวและนักท่องเที่ยวที่มาบ้านเรา ทำให้แนวโน้มของการนำเข้าผลิตภัณฑ์จากอาหารมีการปรับเปลี่ยนไปตามความต้องการของผู้บริโภคที่หลากหลายมากขึ้นรองรับกับความต้องการของตลาดไปด้วย ซึ่งหมายถึงแต่ละประเทศ แต่ละพื้นที่รวมถึงประเทศไทยเรามีการนำเข้าสินค้าหรือสัตว์น้ำต่างถิ่นเพิ่มมากขึ้นเช่นกัน ซึ่งการนำเข้าสัตว์น้ำมีชีวิตเป็นหนึ่งในปัจจัยสำคัญที่มีความเสี่ยงต่อการนำโรคอุบัติใหม่มาสู่บ้านเรา หรือบางโรคมีรายงานการเกิดโรคครั้งแรกในประเทศไทย การเกิดโรคอุบัติใหม่ส่งผลกระทบทางเศรษฐกิจทั้งประเทศผู้ผลิต ผู้นำเข้าและส่งออก ในช่วงปี 2558-2560 มีการพบโรค Tilapia lake virus (TiLV) ในประเทศไทย จากนั้นพบการระบาดของโรคในไต้หวัน มาเลเซีย อินเดีย ฟิลิปปินส์ และอินโดนีเซีย สร้างความสูญเสียให้กับอุตสาหกรรมการเลี้ยงปลานิล และมีทีมวิจัยพบว่าไวรัส TiLV ในปลานิลจากประเทศไทยมีความใกล้เคียงกับไวรัส TiLV ในอิสราเอล ที่ผ่านมาพบการระบาดของโรคนี้มากถึง 40 ประเทศ มีความเป็นไปได้ว่าการนำเข้าลูกพันธุ์ปลาจะเป็นสาเหตุของการแพร่ระบาดของโรคไปยังทวีปต่างๆ ดังนั้นการเฝ้าระวังและกักโรคก่อนนำเข้าปลามีชีวิตมาเลี้ยงในฟาร์มเป็นเรื่องที่จำเป็นต้องทำ สำหรับผลิตภัณฑ์จากสัตว์ที่มีการนำเข้าก็ต้องมีการตรวจเฝ้าระวังด้วย

ในส่วนของโรคอุบัติใหม่ในกุ้ง องค์การเกษตรและอาหารแห่งสหประชาชาติ (Food and Agriculture Organization; FAO) และองค์การข่ายงานศูนย์เพาะเลี้ยงสัตว์น้ำแห่งเอเชียและแปซิฟิก (Network of Aquaculture Centres in Asia-Pacific; NACA) ได้จัดทำระบบ Quarterly Aquatic Animal Disease Report หรือ QAAD ซึ่งเป็นระบบรายงานสถานการณ์โรคสัตว์น้ำให้กับประเทศสมาชิกของ NACA และมีการรวบรวมรายชื่อโรคอุบัติใหม่ในกุ้งที่เกิดขึ้นในปี 2560-2562 เพื่อให้ผู้ที่เกี่ยวข้องเตรียมพร้อมในการรับมือกับโรคดังต่อไปนี้

-  Hepatopancreatic microsporidiosis มีสาเหตุจากเชื้อ Enterocytozoon hepatopeneai (EHP) ซึ่งเป็นเชื้อไมโครสปอริเดีย และพบการเกิดโรคในกุ้งกุลาดำของไทยเมื่อปี 2552 นอกจากนี้ยังพบโรคในจีน อินโดนีเซีย มาเลเซีย เวียดนาม และอินเดีย โรคนี้ไม่ทำให้กุ้งตายแต่ส่งผลกระทบทำให้กุ้งโตช้า โดยเฉพาะกุ้งขาวแวนนาไม ความเสี่ยงของการเกิดโรคมาจากโรงเพาะฟักที่มีระบบความปลอดภัยทางชีวภาพไม่เหมาะสม และการใช้อาหารมีชีวิตที่มีการปนเปื้อนของเชื้อมาเลี้ยงพ่อแม่พันธุ์ เช่น ไส้เดือนทะเล หอยสด

-  Viral Covert Mortality Disease of shrimps มีสาเหตุจากเชื้อไวรัส พบการตายในกุ้งทะเลและกุ้งน้ำจืดหลายชนิด เช่น กุ้งขาวแวนนาไม กุ้งก้ามกราม ทำให้เกิดความสูญเสียต่ออุตสาหกรรมกุ้งในประเทศจีน และพบโรคดังกล่าวในประเทศไทยเมื่อปี 2559 กุ้งที่มีอาการป่วยด้วยโรคติดเชื้อไวรัสนี้จะพบลักษณะของตับฝ่อลีบ เปลือกนิ่ม โตช้า เกิดเนื้อตายที่กล้ามเนื้อบริเวณท้อง กุ้งที่ติดโรคมักตายก้นบ่อ การใช้อาหารสัตว์ชีวิต เช่น อาร์ทีเมีย ไส้เดือนดิน ทำให้เกิดความเสี่ยงของการเกิดโรค

- การติดเชื้อ Spiroplasma eriocheiris ในกุ้งเครย์ฟิชและกุ้งน้ำจืด มีสาเหตุจากเชื้อแบคทีเรีย Spiroplasma ทำให้เกิดภูมิคุ้มกันต่ำในกุ้งน้ำจืด เครย์ฟิชและกุ้งก้ามกรามมีความไวรับต่อโรค

-  Infection with Shrimp haematocyte iridescent virus (SHIV) มีสาเหตุจากเชื้อไวรัส ทำให้เกิดความสูญเสียต่ออุตสาหกรรมกุ้งในจีนตั้งแต่ปี 2557 กุ้งที่ติดเชื้อมีสีซีด ตับฝ่อลีบ เปลือกนิ่ม

 

โรคที่กล่าวมาจะเห็นได้ว่าเป็นการระบาดข้ามประเทศ ซึ่งการเคลื่อนย้ายสัตว์น้ำเป็นปัจจัยสำคัญในการนำโรคเข้าในฟาร์ม สำหรับรายละเอียดในการเฝ้าระวังและควบคุมโรคขอให้ติดตามได้ในบทความต่อไปนะคะ

สัตวแพทย์หญิง ดร.มินตรา ลักขณา (หมอเม)
อ.น.สพ.ดร. ภัทรพล เปี่ยมสมบูรณ์ (หมอเอก) 

 

 



  




Farm story

อาหารสัตว์และเรื่องของสารพิษจากเชื้อรา
ซินไบโอติก (Synbiotics) สำหรับสัตว์น้ำ
ระบบนิเวศของแบคทีเรียในบ่อกุ้งกับโปรไบโอติก
ทำไมสัตว์น้ำและผลิตภัณฑ์จึงไม่มีรายงานความเสี่ยงต่อไวรัส COVID-19
น้องใหม่ตัวร้ายไวรัสในกุ้ง Decapod Iridescent Virus 1 (DIV1)
ต้านวิบริโอด้วยโปรไบโอติก
ก้งุ โปรไบโอติก การเจริญเติบโต การย่อยอาหาร
แมงดากับงานด้านการแพทย์
คาเวียร์ ไข่จากปลาที่ใกล้สูญพันธุ์
การตรวจโรคทางห้องปฏิบัติการและการนำไปใช้
E-commerce พาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์สำหรับสินค้าสัตว์น้ำผ่านหลัก 7P (2)
E-commerce พาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์สำหรับสินค้าสัตว์น้ำผ่านหลัก 7P (1)
ระบบข้อมูลสุขภาพสัตว์โลก
น้ำปลา ความอร่อยจากอดีตสู่ยุคใส่ใจสุขภาพ
โรคอุบัติใหม่ไม่ไกลตัว Novel Coronavirus
เรื่องกุ้งกับโปรไบโอติก (2)
ความสำคัญของการรายงานการระบาดของโรคกับสุขภาพสัตว์น้ำ
ยกระดับ from farm-to-table ด้วยสี่เสาหลักด้านคุณภาพ
ความลับของปลาเนื้อสีส้ม: เรื่องที่น่าสนใจของปลาแซลมอน (2)
คู่มือป้องกัน โรคโควิด-19
ความลับของปลาเนื้อสีส้ม: เรื่องที่น่าสนใจของปลาแซลมอน (1)
Climate change ภาวะโลกร้อนกับสุขภาพของปลา (2)
Climate change ภาวะโลกร้อนกับสุขภาพของปลา (1)
มาตรฐานด้านสุขภาพสัตว์น้ำ องค์การสุขภาพสัตว์โลก OIE
OIE องค์การสุขภาพสัตว์โลก ตอนที่ 2
OIE องค์การสุขภาพสัตว์โลก ตอนที่ 1
เรื่องกุ้งกับโปรไบโอติก
การใช้โปรไบโอติกในการเลี้ยงกุ้ง: สิ่งแวดล้อม
การจัดการสุขภาพสัตว์น้ำ ในอีก 30 กว่าปีข้างหน้า ภาค 2
การจัดการสุขภาพสัตว์น้ำ ในอีก 30 กว่าปีข้างหน้า ภาค 1
การพัฒนาสายพันธุ์ต้านทานโรค: โรคติดเชื้อไวรัสจุดขาวหรือ White Spot Syndrome Virus ในกุ้งกุลาดำ
ระบบความปลอดภัยทางชีวภาพในฟาร์มปลานิล: การพัฒนาสายพันธุ์
ระบบความปลอดภัยทางชีวภาพในโรงเพาะฟักลูกกุ้ง: ประโยชน์/ต้นทุน (2)
ระบบความปลอดภัยทางชีวภาพในโรงเพาะฟักลูกกุ้ง: ประโยชน์/ต้นทุน (1)
เรียนรู้ระบบความปลอดภัยทางชีวภาพในการผลิตปศุสัตว์เพื่อการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำ
ระบบความปลอดภัยทางชีวภาพในระดับต่างๆ
การเกิดโรคสัตว์น้ำและการระบาด
การดำเนินการเกี่ยวกับโรค Tilapia Lake Virus (TiLV) ในบริบทโลก (2)
การดำเนินการเกี่ยวกับโรค Tilapia Lake Virus (TiLV) ในบริบทโลก (1)
การพบกันของปลาทะเลกับไมโครพลาสติก
แนวทางการจัดการโรคสัตว์น้ำอุบัติใหม่
การจัดการโรคข้ามพรมแดนและโรคติดต่ออุบัติใหม่
การจัดการสุขภาพสัตว์น้ำ: OIE
โรคอีเอชพี, EHP, กุ้ง
PM 2.5 โรคหัวใจและหลอดเลือด เมนูปลา เกี่ยวกันยังไง: 2
PM 2.5 โรคหัวใจและหลอดเลือด เมนูปลา เกี่ยวกันยังไง: 1
โรคในสัตว์น้ำ ตามพระราชบัญญัติโรคระบาดสัตว์
พระราชบัญญัติโรคระบาดสัตว์ พ.ศ.2558
การวางยาสลบปลาและข้ควรคำนึง
การออกฤทธิ์ของยาสลบในปลา
ยาสลบที่ใช้ในปลา
ข้อควรปฏิบัติ ในการวางยาสลบปลา
หลักการการทำสลบในสัตว์น้ำ
การทำสลบในสัตว์
การตรวจตัวอย่างปลาเบื้องต้นในฟาร์ม: การตรวจอุจจาระ
การตรวจตัวอย่างปลาเบื้องต้นในฟาร์ม: การตัดซี่เหงือก
การตรวจตัวอย่างปลาเบื้องต้นในฟาร์ม: การตัดครีบ
การตรวจตัวอย่างปลาเบื้องต้นในฟาร์ม: การขูดผิวหนัง.
การตรวจตัวอย่างปลาเบื้องต้นในฟาร์ม
การบันทึกสุขภาพปลาในฟาร์ม
การตรวจประเมินสภาวะสุขภาพภายในฟาร์ม
การเก็บตัวอย่างสัตว์น้ำเพื่อตรวจโรค
การเลี้ยงปลานิลในระบบต่างๆ
กินปลานิลแล้วได้อะไร
พัฒนาการของไข่ที่ได้รับการผสม
การจัดการผสมพ่อแม่พันธุ์ปลานิล
พฤติกรรมของการผสมพันธุ์ในปลานิล
การผสมเทียม: พ่อแม่พันธุ์ปลานิล
การผสมเทียมปลา
ขั้นตอนการผสมเทียมในสัตว์
การผสมเทียมในสัตว์
โปรไบโอติกกับเชื้อสเตรปโตคอคคัส
โรคติดเชื้อในปลานิล สเตรปโตคอคโคซิส 4
โรคติดเชื้อในปลานิล สเตรปโตคอคโคซิส 3
โรคติดเชื้อในปลานิล สเตรปโตคอคโคซิส 2
โรคติดเชื้อในปลานิล สเตรปโตคอคโคซิส 1
วัคซีนสำหรับโรคติดเชื้อไวรัส Tilapia Lake Virus (TiLV) ในปลานิล
วัคซีนสำหรับโรคที่มีสาเหตุจากเชื้อไวรัส
วัคซีนสำหรับโรคที่มีสาเหตุจากเชื้อแบคทีเรีย
วัคซีนคืออะไร
การศึกษาเรื่องวัคซีนป้องกันการติดเชื้อแอโรโมนาส
โรคติดเชื้อในปลานิล : แอโรโมนาส 5
โรคติดเชื้อในปลานิล : แอโรโมนาส 4
โรคติดเชื้อในปลานิล : แอโรโมนาส 3
โรคติดเชื้อในปลานิล : แอโรโมนาส 2
โรคติดเชื้อในปลานิล : แอโรโมนาส 1
หลักเกณฑ์ที่ดีในการผลิตอาหารสัตว์
การเลือกซื้ออาหารสัตว์ : อาหารสัตว์น้ำ
การเลือกซื้ออาหารสัตว์ : ลักษณะอาหารและการเลือกใช้
การเลือกซื้ออาหารสัตว์ : สถานที่ขาย เลขทะเบียน ฉลาก
หลักเกณฑ์และวิธีการที่ดีในการผลิตอาหาร
การต้านทานความเครียด
การสืบพันธุ์ของสัตว์น้ำ
คน
สัตว์พาหะ
การเคลื่อนย้ายปลาเข้าฟาร์ม
การติดต่อของเชื้อโรค
การกักกันโรคก่อนนำสัตว์น้ำใหม่เข้ามาเลี้ยง
ระบบความปลอดภัยทางชีวภาพในฟาร์มสัตว์น้ำ
การกระตุ้นเจริญเติบโต
การสร้างความสมดุลของภูมิคุ้มกัน
ระบบภูมิคุ้มกันคืออะไร
การทำงานและประสิทธิภาพของโปรไบโอติก : ช่วยในการย่อยและช่วยให้มีการนำสารอาหารไปใช้ได้ดีขึ้น
การทำงานและประสิทธิภาพของโปรไบโอติก : ปรับปรุงคุณภาพน้ำ
การทำงานและประสิทธิภาพของโปรไบโอติก : การแย่งใช้สารเคมีและพลังงาน
การทำงานและประสิทธิภาพของโปรไบโอติก : การต้านเชื้อไวรัส เชื้อรา
การทำงานและประสิทธิภาพของโปรไบโอติก : การผลิตสารต้านเชื้อแบคทีเรีย
การทำงานและประสิทธิภาพของโปรไบโอติก : การแย่งพื้นที่ยึดเกาะ
แบคทีเรียที่นิยมใช้เป็นโปรไบโอติก
แอมโมเนีย
สารประกอบไนโตรเจน
ความขุ่นใส ความโปร่งใส
คาร์บอนไดออกไซด์
ความเค็มของน้ำในบ่อเลี้ยงปลา
ความกระด้างของน้ำในบ่อเลี้ยงปลา
ความเป็นกรด-ด่างในบ่อเลี้ยงปลา
ผลของอุณหภูมิต่อสุขภาพปลา
ออกซิเจนในน้ำมีผลต่อปลายังไง
โปรไบโอติกกับการเลี้ยงสัตว์น้ำ
เก็บตัวอย่างน้ำส่งตรวจทางห้องปฏิบัติการทำอย่างไร
การตรวจคุณภาพน้ำเบื้องต้นทำอย่างไร
น้ำกับการเลี้ยงปลา
โปรไบโอติกคืออะไร
เตรียมกระชังให้ดีก่อนการเลี้ยง
เตรียมบ่อก่อนการเลี้ยงยังไงให้พอดี
ปัจจัยที่มีผลต่อสุขภาพปลานิล
แผนผังฟาร์มสำคัญอย่างไร
มาตรฐาน GAP
aquatic chicken
Introduce