แมงดากับงานด้านการแพทย์
ReadyPlanet.com
แมงดากับงานด้านการแพทย์

           

วันนี้ชวนมาพักสมองจากเรื่องเครียดๆ เรื่องวิชาการก่อน ชวนมาอ่านเล่นๆ เรื่องแมงดานะคะ ในที่นี้หมายึงแมงดาจริงๆ ไม่ใช่แมงดาที่เราเอาไว้ใช้เป็นคำว่าคนอื่นนะ เรื่องของแมงดากับงานวิชาการ หลายๆ เว็บในประเทศไทยเท่าที่หมอไปอ่านดูมีคนเขียนเล่าเกี่ยวกับเรื่องของแมงดาเยอะพอสมควรนะคะ นอกจากจะเขียนในแง่ของการนำมาทำเป็นอาหารแล้วเนี่ย ยังมีเรื่องประโยชน์จากแมงดาในด้านอื่นๆ ด้วย ซึ่งที่เห็นข้อมูลเด่นชัดมากก็จะมีในส่วนของประโยชน์ทางด้านการแพทย์จากเลือดแมงดานี่ละค่ะ

แมงดานี่จัดเป็นสัตว์ยุคโบราณนะคะ ยุคดึกดำบรรพ์ เป็นหนึ่งในสัตว์ที่ทำหน้าที่รักษาสมดุลของระบบห่วงโซ่อาหารของทะเลชายฝั่งเลยทีเดียว นึกถึงรูปร่างของแมงดา จะโค้งๆ มนๆ คล้ายกับเกือกม้า ชื่อภาษาอังกฤษของแมงดาก็เลยถูกเรียกเป็นเกือกม้าเลย ก็คือ horseshoe crab

พูดถึงเรื่องเลือดแมงดา ถ้าใครคุ้นเคยจะจำได้ว่าเลือดแมงดาเป็นสีฟ้า (hemocyanin) นะคะ เพราะมีทองแดง (Copper) เป็นส่วนประกอบ ทำหน้าที่ลำเลียงออกซิเจนได้เหมือนกัน แต่ระบบไหลเวียนเลือดของแมงดาจะคล้ายกับแมงมุม เป็นลักษณะของเลือดและของเหลวซึ่งแทรกอยู่ระหว่างเซลล์เนื้อเยื่อ (interstitial fluid) ไหลมารวมกันเรียกว่า hemolymph สำหรับเม็ดเลือดของแมงดาที่เรียกว่าอะมีโบไซต์ (amoebocyte) มีหน้าในระบบภูมิคุ้มกันคล้ายกับเม็ดเลือดขาวของสัตว์อื่น เพื่อทำลายเชื้อโรคและสิ่งแปลกปลอม นอกจากนี้ เลือดของแมงดายังมีสารที่เรียกว่า Limulus Amebocyte Lysate (LAL) ซึ่งจัดเป็นเอ็นไซม์ที่มีบทบาทในการตอบสนองทางภูมิคุ้มกัน โดยเอนไซม์ดังกล่าวจะทำให้เลือดตกตะกอน ยับยั้งเชื้อโรคไม่ให้เกิดการแพร่กระจาย

แมงดาที่นำมาใช้ประโยชน์ทางการแพทย์จากเลือดที่พูดถึงข้างต้นเป็นแมงดาที่มีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Limulus Polyphemus เลือดของแมงดามีการศึกษามาก โดยเฉพาะการนำเอาไปใช้ประโยชน์ในอุตสาหกรรมการผลิตยาและวัคซีน

องค์การอาหารและยาของสหรัฐอเมริกา (US FDA) ได้กำหนดระเบียบเกี่ยวกับยาและเวชภัณฑ์รวมถึงเครื่องมือทางการแพทย์ว่าต้องไม่พบการปนเปื้อนของแบคทีเรีย เนื่องจากไม่ปลอดภัยต่อผู้ที่นำยา เวชภัณฑ์ และเครื่องมือทางการแพทย์ที่ปนเปื้อนไปใช้ โดยผนังเซลล์ชั้นนอกของแบคทีเรียแกรมลบจะทำให้เกิดสารพิษเรียกว่า endotoxin ขึ้น การปนเปื้อนของสาร endotoxin จะทำให้ผู้ป่วยช๊อคหรือเป็นอันตรายขั้นร้ายแรงต่อชีวิตได้ โดยเฉพาะกรณีที่ปนเปื้อนในยาที่ใช้สำหรับฉีดเข้าร่างกาย ดังนั้นจึงจำเป็นต้องมีการทดสอบความปลอดภัยตั้งแต่ขั้นตอนการผลิตยา วัคซีน รวมถึงอุปกรณ์ทางการแพทย์ต่างๆ ว่าไม่มีสารดังกล่าว

เพื่อเป็นการลดปริมาณการใช้สัตว์ทดลองในงานด้านการแพทย์ เช่น กระต่าย จึงมีการศึกษาค้นคว้าและเก็บเลือดจากแมงดามาใช้ประโยชน์ในการตรวจหา endotoxin แทน โดยพบว่า amoebocyte มีความไวต่อส่วนประกอบของเซลล์แบคทีเรียที่เรียกว่า lipopolysaccharide ดังนั้น ในกรณีที่มีการปนเปื้อนของแบคทีเรียหรือ endotoxin จะทำให้ amoebocyte หลังสารเหนี่ยวนำให้เกิดการแข็งตัวของ hemolymph ผ่านการทำงานของเอ็นไซม์ LAL ซึ่งปัจจุบันวิธีนี้เป็นวิธีมาตรฐานในการตรวจหา endotoxin ทำให้เกิดอุตสาหกรรมการเก็บเลือดจากแมงดามาใช้ผลิตเอ็นไซม์ LAL ในทวีปอเมริกา ที่มีมูลค่าการผลิตทั่วโลกมากกว่า 200 ล้านดอร์ลาร์สหรัฐ การเก็บเลือดจากแมงดานั้ เก็บในปริมาณที่ยังไม่ถึงขนาดที่จะทำให้แมงดาตาย (sublethal) และสามารถปล่อยคืนสู่ธรรมชาติได้ อย่างไรก็ตามพบว่าแมงดาในธรรมชาติลดจำนวนลง เนื่องจากบางส่วนตายหลังจากการเก็บเลือดและยังถูกจับไปใช้เป็นเหยื่อในการตกปลา ต่อมาจึงมีการวิจัยเพื่อหาสารอื่นมาใช้ทดแทน LAL เพื่อเป็นการอนุรักษ์แมงดาพร้อมทั้งงดการจับแมงดาในช่วงฤดูวางไข่ หรือมีการเก็บเลือดหลังจากที่แมงดาวางไข่ไปแล้ว และปล่อยให้แมงดามีระยะพักฟื้นร่างกายสำหรับรอบการผลิตในปีถัดไป รวมทั้งมีการพัฒนาเทคนิคการเลี้ยงแมงดาเพื่อทดแทนการจับแมงดาจากธรรมชาติมากขึ้นค่ะ

อยากอ่านเพิ่มเติมตามไปตรงนี้ได้นะคะ

John E. 2014. The Incredible Horseshoe Crab: Modern Medicine’s Unlikely Dependence on a Living Fossil. Available at https://www.americanpharmaceuticalreview.com/

 

 

 

Maloney T, Phelan R, Simmons N (2018) Saving the horseshoe crab: A synthetic alternative to horseshoe crab blood for endotoxin detection. PLOS Biology 16(10): e2006607. https://doi.org/10.1371/journal.pbio.2006607

สัตวแพทย์หญิง ดร.มินตรา ลักขณา (หมอเม)
อ.น.สพ.ดร. ภัทรพล เปี่ยมสมบูรณ์ (หมอเอก) 



  




Farm story

อาหารสัตว์และเรื่องของสารพิษจากเชื้อรา
ซินไบโอติก (Synbiotics) สำหรับสัตว์น้ำ
ระบบนิเวศของแบคทีเรียในบ่อกุ้งกับโปรไบโอติก
ทำไมสัตว์น้ำและผลิตภัณฑ์จึงไม่มีรายงานความเสี่ยงต่อไวรัส COVID-19
น้องใหม่ตัวร้ายไวรัสในกุ้ง Decapod Iridescent Virus 1 (DIV1)
ต้านวิบริโอด้วยโปรไบโอติก
ก้งุ โปรไบโอติก การเจริญเติบโต การย่อยอาหาร
คาเวียร์ ไข่จากปลาที่ใกล้สูญพันธุ์
การตรวจโรคทางห้องปฏิบัติการและการนำไปใช้
E-commerce พาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์สำหรับสินค้าสัตว์น้ำผ่านหลัก 7P (2)
E-commerce พาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์สำหรับสินค้าสัตว์น้ำผ่านหลัก 7P (1)
ระบบข้อมูลสุขภาพสัตว์โลก
น้ำปลา ความอร่อยจากอดีตสู่ยุคใส่ใจสุขภาพ
โรคอุบัติใหม่ในสัตว์น้ำของประเทศไทยในอดีต
โรคอุบัติใหม่ไม่ไกลตัว Novel Coronavirus
เรื่องกุ้งกับโปรไบโอติก (2)
ความสำคัญของการรายงานการระบาดของโรคกับสุขภาพสัตว์น้ำ
ยกระดับ from farm-to-table ด้วยสี่เสาหลักด้านคุณภาพ
ความลับของปลาเนื้อสีส้ม: เรื่องที่น่าสนใจของปลาแซลมอน (2)
คู่มือป้องกัน โรคโควิด-19
ความลับของปลาเนื้อสีส้ม: เรื่องที่น่าสนใจของปลาแซลมอน (1)
Climate change ภาวะโลกร้อนกับสุขภาพของปลา (2)
Climate change ภาวะโลกร้อนกับสุขภาพของปลา (1)
มาตรฐานด้านสุขภาพสัตว์น้ำ องค์การสุขภาพสัตว์โลก OIE
OIE องค์การสุขภาพสัตว์โลก ตอนที่ 2
OIE องค์การสุขภาพสัตว์โลก ตอนที่ 1
เรื่องกุ้งกับโปรไบโอติก
การใช้โปรไบโอติกในการเลี้ยงกุ้ง: สิ่งแวดล้อม
การจัดการสุขภาพสัตว์น้ำ ในอีก 30 กว่าปีข้างหน้า ภาค 2
การจัดการสุขภาพสัตว์น้ำ ในอีก 30 กว่าปีข้างหน้า ภาค 1
การพัฒนาสายพันธุ์ต้านทานโรค: โรคติดเชื้อไวรัสจุดขาวหรือ White Spot Syndrome Virus ในกุ้งกุลาดำ
ระบบความปลอดภัยทางชีวภาพในฟาร์มปลานิล: การพัฒนาสายพันธุ์
ระบบความปลอดภัยทางชีวภาพในโรงเพาะฟักลูกกุ้ง: ประโยชน์/ต้นทุน (2)
ระบบความปลอดภัยทางชีวภาพในโรงเพาะฟักลูกกุ้ง: ประโยชน์/ต้นทุน (1)
เรียนรู้ระบบความปลอดภัยทางชีวภาพในการผลิตปศุสัตว์เพื่อการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำ
ระบบความปลอดภัยทางชีวภาพในระดับต่างๆ
การเกิดโรคสัตว์น้ำและการระบาด
การดำเนินการเกี่ยวกับโรค Tilapia Lake Virus (TiLV) ในบริบทโลก (2)
การดำเนินการเกี่ยวกับโรค Tilapia Lake Virus (TiLV) ในบริบทโลก (1)
การพบกันของปลาทะเลกับไมโครพลาสติก
แนวทางการจัดการโรคสัตว์น้ำอุบัติใหม่
การจัดการโรคข้ามพรมแดนและโรคติดต่ออุบัติใหม่
การจัดการสุขภาพสัตว์น้ำ: OIE
โรคอีเอชพี, EHP, กุ้ง
PM 2.5 โรคหัวใจและหลอดเลือด เมนูปลา เกี่ยวกันยังไง: 2
PM 2.5 โรคหัวใจและหลอดเลือด เมนูปลา เกี่ยวกันยังไง: 1
โรคในสัตว์น้ำ ตามพระราชบัญญัติโรคระบาดสัตว์
พระราชบัญญัติโรคระบาดสัตว์ พ.ศ.2558
การวางยาสลบปลาและข้ควรคำนึง
การออกฤทธิ์ของยาสลบในปลา
ยาสลบที่ใช้ในปลา
ข้อควรปฏิบัติ ในการวางยาสลบปลา
หลักการการทำสลบในสัตว์น้ำ
การทำสลบในสัตว์
การตรวจตัวอย่างปลาเบื้องต้นในฟาร์ม: การตรวจอุจจาระ
การตรวจตัวอย่างปลาเบื้องต้นในฟาร์ม: การตัดซี่เหงือก
การตรวจตัวอย่างปลาเบื้องต้นในฟาร์ม: การตัดครีบ
การตรวจตัวอย่างปลาเบื้องต้นในฟาร์ม: การขูดผิวหนัง.
การตรวจตัวอย่างปลาเบื้องต้นในฟาร์ม
การบันทึกสุขภาพปลาในฟาร์ม
การตรวจประเมินสภาวะสุขภาพภายในฟาร์ม
การเก็บตัวอย่างสัตว์น้ำเพื่อตรวจโรค
การเลี้ยงปลานิลในระบบต่างๆ
กินปลานิลแล้วได้อะไร
พัฒนาการของไข่ที่ได้รับการผสม
การจัดการผสมพ่อแม่พันธุ์ปลานิล
พฤติกรรมของการผสมพันธุ์ในปลานิล
การผสมเทียม: พ่อแม่พันธุ์ปลานิล
การผสมเทียมปลา
ขั้นตอนการผสมเทียมในสัตว์
การผสมเทียมในสัตว์
โปรไบโอติกกับเชื้อสเตรปโตคอคคัส
โรคติดเชื้อในปลานิล สเตรปโตคอคโคซิส 4
โรคติดเชื้อในปลานิล สเตรปโตคอคโคซิส 3
โรคติดเชื้อในปลานิล สเตรปโตคอคโคซิส 2
โรคติดเชื้อในปลานิล สเตรปโตคอคโคซิส 1
วัคซีนสำหรับโรคติดเชื้อไวรัส Tilapia Lake Virus (TiLV) ในปลานิล
วัคซีนสำหรับโรคที่มีสาเหตุจากเชื้อไวรัส
วัคซีนสำหรับโรคที่มีสาเหตุจากเชื้อแบคทีเรีย
วัคซีนคืออะไร
การศึกษาเรื่องวัคซีนป้องกันการติดเชื้อแอโรโมนาส
โรคติดเชื้อในปลานิล : แอโรโมนาส 5
โรคติดเชื้อในปลานิล : แอโรโมนาส 4
โรคติดเชื้อในปลานิล : แอโรโมนาส 3
โรคติดเชื้อในปลานิล : แอโรโมนาส 2
โรคติดเชื้อในปลานิล : แอโรโมนาส 1
หลักเกณฑ์ที่ดีในการผลิตอาหารสัตว์
การเลือกซื้ออาหารสัตว์ : อาหารสัตว์น้ำ
การเลือกซื้ออาหารสัตว์ : ลักษณะอาหารและการเลือกใช้
การเลือกซื้ออาหารสัตว์ : สถานที่ขาย เลขทะเบียน ฉลาก
หลักเกณฑ์และวิธีการที่ดีในการผลิตอาหาร
การต้านทานความเครียด
การสืบพันธุ์ของสัตว์น้ำ
คน
สัตว์พาหะ
การเคลื่อนย้ายปลาเข้าฟาร์ม
การติดต่อของเชื้อโรค
การกักกันโรคก่อนนำสัตว์น้ำใหม่เข้ามาเลี้ยง
ระบบความปลอดภัยทางชีวภาพในฟาร์มสัตว์น้ำ
การกระตุ้นเจริญเติบโต
การสร้างความสมดุลของภูมิคุ้มกัน
ระบบภูมิคุ้มกันคืออะไร
การทำงานและประสิทธิภาพของโปรไบโอติก : ช่วยในการย่อยและช่วยให้มีการนำสารอาหารไปใช้ได้ดีขึ้น
การทำงานและประสิทธิภาพของโปรไบโอติก : ปรับปรุงคุณภาพน้ำ
การทำงานและประสิทธิภาพของโปรไบโอติก : การแย่งใช้สารเคมีและพลังงาน
การทำงานและประสิทธิภาพของโปรไบโอติก : การต้านเชื้อไวรัส เชื้อรา
การทำงานและประสิทธิภาพของโปรไบโอติก : การผลิตสารต้านเชื้อแบคทีเรีย
การทำงานและประสิทธิภาพของโปรไบโอติก : การแย่งพื้นที่ยึดเกาะ
แบคทีเรียที่นิยมใช้เป็นโปรไบโอติก
แอมโมเนีย
สารประกอบไนโตรเจน
ความขุ่นใส ความโปร่งใส
คาร์บอนไดออกไซด์
ความเค็มของน้ำในบ่อเลี้ยงปลา
ความกระด้างของน้ำในบ่อเลี้ยงปลา
ความเป็นกรด-ด่างในบ่อเลี้ยงปลา
ผลของอุณหภูมิต่อสุขภาพปลา
ออกซิเจนในน้ำมีผลต่อปลายังไง
โปรไบโอติกกับการเลี้ยงสัตว์น้ำ
เก็บตัวอย่างน้ำส่งตรวจทางห้องปฏิบัติการทำอย่างไร
การตรวจคุณภาพน้ำเบื้องต้นทำอย่างไร
น้ำกับการเลี้ยงปลา
โปรไบโอติกคืออะไร
เตรียมกระชังให้ดีก่อนการเลี้ยง
เตรียมบ่อก่อนการเลี้ยงยังไงให้พอดี
ปัจจัยที่มีผลต่อสุขภาพปลานิล
แผนผังฟาร์มสำคัญอย่างไร
มาตรฐาน GAP
aquatic chicken
Introduce