ทำความเข้าใจเรื่องการติดต่อของเชื้อโรค
การติดต่อของเชื้อโรค

การสร้างความเข้าใจในการติดต่อ/ถ่ายทอด/แพร่กระจายของเชื้อโรค (disease transmission) ในปลาเป็นสิ่งจำเป็นในการระบุมาตรการด้านความปลอดภัยทางชีวภาพที่จำเป็นสำหรับแต่ละฟาร์ม การติดต่อและแพร่กระจายของโรคในปลาสามารถเกิดขึ้นได้หลายช่องทาง ดังนี้

- การสัมผัสโดยตรง (direct contact)

เป็นหนึ่งในวิธีติดต่อโรคที่แพร่หลายมากที่สุดในการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำปลาปกติมีโอกาสได้รับเชื้อเมื่อสัมผัสกับปลาที่ติดเชื้อโดยเฉพาะกรณีที่ปลามีแผลบริเวณผิวหนัง เมือกหรือเหงือกเชื้อก่อโรคสามารถแทรกเข้าไปในรอยแผลบนผิวหนังและก่อให้เกิดโรคได้ นอกจากนี้เชื้อบางชนิดยังสามารถแพร่จากแม่สู่ปลาสู่ไข่ปลาและลูกปลาได้ (vertical transmission)

- การได้รับเชื้อผ่านทางการกิน (ingestion, oral)

ปลาสามารถรับเชื้อผ่านการกินอาหารที่ปนเปื้อนเชื้อได้ การกินปลาที่ติดเชื้อ หรือตอดกินซากปลาที่ตายในบ่อเลี้ยงรวมทั้งการกินสัตว์ที่มีเชื้อเข้าไป เช่น หอยทากที่มีเชื้อการกินน้ำที่ปนเปื้อนเชื้อเหล่านี้ล้วนอาจทำให้เกิดการแพร่กระจายของเชื้อโรคผ่านทางการกินได้

- การได้รับเชื้อผ่านทางแหล่งน้ำ (water sources)

หากนำน้ำจากแหล่งน้ำที่มีปลาซึ่งติดเชื้ออาศัยอยู่หรือมีการปนเปื้อนของเชื้อโรคมาใช้เลี้ยงหรือใช้ขนส่งปลาก็สามารถทำให้ปลาได้รับเชื้อที่ปนเปื้อนมากับแหล่งน้ำได้โดยการปนเปื้อนเกิดจากปัสสาวะและอุจจาระของปลาที่ติดเชื้อปนมาในแหล่งน้ำ เคยมีรายงานว่าพบเชื้อโรคในปลา เช่น Ichthyophthirius multifiliis (ICH) ในระหว่างที่ขนส่งปลา โดยพบว่าเป็นการปนเปื้อนมากับละอองน้ำหรือน้ำกระเด็นระหว่างถังน้ำที่ใช้ขนส่ง

- วัสดุอุปกรณ์ที่สัมผัสกับปลาที่ติดเชื้อหรือแหล่งน้ำที่ปนเปื้อน

เช่นกระชัง ถัง ท่อน้ำ กระชอน อุปกรณ์ใด ๆ ที่สัมผัสกับปลา รองเท้า เสื้อผ้า และยานพาหนะที่ใช้ขนส่งปลาโดยตรง เช่นรถบรรทุกของ/รถขนถังน้ำ วัสดุอุปกรณ์ที่ใช้ในฟาร์มดังกล่าวสามารถปนเปื้อนและแพร่กระจายเชื้อโรคระหว่างพื้นที่เพาะเลี้ยงหรือสถานที่ผลิตได้

- พาหะนำเชื้อ

เช่น หนู นกที่กินปลาสามารถนำเชื้อให้แพร่ระบาดจากบ่อหนึ่งไปสู่บ่อหนึ่งได้ โดยนำซากปลาป่วย ติดเชื้อ ซากหนู ไปทิ้งในบ่อหรือพื้นที่ปลอดเชื้อซึ่งจะก่อให้เกิดเป็นอันตรายต่อระบบการเลี้ยงรวมทั้งสิ่งแวดล้อมรอบ ๆ ฟาร์ม

อย่างไรก็ตามเชื้อโรคแต่ละชนิดอาจไม่สามารถแพร่กระจายหรือติดต่อได้ทุกวิธีตามที่ระบุไว้ข้างต้น เนื่องจากเชื้อแต่ละชนิดมีคุณสมบัติที่แตกต่างกันแต่แนวคิดของการป้องกันโรคในระบบความปลอดภัยทางชีวภาพจะต้องควบคุมป้องกันทุกช่องทางที่ทำให้เกิดการติดต่อละแพร่กระจายของโรคในฟาร์มได้ซึ่งจะช่วยป้องกันและลดความเสี่ยงของโรคระบาดได้หลายโรคโดยสามารถทำควบคู่ไปกับมาตรการจัดการแก้ไขปัญหาเฉพาะสำหรับแต่ละโรคในแต่ละฟาร์มได้นะคะ


สัตวแพทย์หญิง ดร.มินตรา ลักขณา (หมอเม)
อ.น.สพ.ดร. ภัทรพล เปี่ยมสมบูรณ์ (หมอเอก) 

 

 

 

 
Mintra Lukkana, DVM, MSc, PhD
Pathradol Piamsomboon , DVM , PhD




  




Farm story

ระบบความปลอดภัยทางชีวภาพในโรงเพาะฟักลูกกุ้ง: ประโยชน์/ต้นทุน (2)
ระบบความปลอดภัยทางชีวภาพในโรงเพาะฟักลูกกุ้ง: ประโยชน์/ต้นทุน (1)
เรียนรู้ระบบความปลอดภัยทางชีวภาพในการผลิตปศุสัตว์เพื่อการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำ
ระบบความปลอดภัยทางชีวภาพในระดับต่างๆ
การเกิดโรคสัตว์น้ำและการระบาด
การดำเนินการเกี่ยวกับโรค Tilapia Lake Virus (TiLV) ในบริบทโลก (2)
การดำเนินการเกี่ยวกับโรค Tilapia Lake Virus (TiLV) ในบริบทโลก (1)
การพบกันของปลาทะเลกับไมโครพลาสติก
แนวทางการจัดการโรคสัตว์น้ำอุบัติใหม่
การจัดการโรคข้ามพรมแดนและโรคติดต่ออุบัติใหม่
การจัดการสุขภาพสัตว์น้ำ: OIE
โรคอีเอชพี, EHP, กุ้ง
PM 2.5 โรคหัวใจและหลอดเลือด เมนูปลา เกี่ยวกันยังไง: 2
PM 2.5 โรคหัวใจและหลอดเลือด เมนูปลา เกี่ยวกันยังไง: 1
โรคในสัตว์น้ำ ตามพระราชบัญญัติโรคระบาดสัตว์
พระราชบัญญัติโรคระบาดสัตว์ พ.ศ.2558
การวางยาสลบปลาและข้ควรคำนึง
การออกฤทธิ์ของยาสลบในปลา
ยาสลบที่ใช้ในปลา
ข้อควรปฏิบัติ ในการวางยาสลบปลา
หลักการการทำสลบในสัตว์น้ำ
การทำสลบในสัตว์
การตรวจตัวอย่างปลาเบื้องต้นในฟาร์ม: การตรวจอุจจาระ
การตรวจตัวอย่างปลาเบื้องต้นในฟาร์ม: การตัดซี่เหงือก
การตรวจตัวอย่างปลาเบื้องต้นในฟาร์ม: การตัดครีบ
การตรวจตัวอย่างปลาเบื้องต้นในฟาร์ม: การขูดผิวหนัง.
การตรวจตัวอย่างปลาเบื้องต้นในฟาร์ม
การบันทึกสุขภาพปลาในฟาร์ม
การตรวจประเมินสภาวะสุขภาพภายในฟาร์ม
การเก็บตัวอย่างสัตว์น้ำเพื่อตรวจโรค
การเลี้ยงปลานิลในระบบต่างๆ
กินปลานิลแล้วได้อะไร
พัฒนาการของไข่ที่ได้รับการผสม
การจัดการผสมพ่อแม่พันธุ์ปลานิล
พฤติกรรมของการผสมพันธุ์ในปลานิล
การผสมเทียม: พ่อแม่พันธุ์ปลานิล
การผสมเทียมปลา
ขั้นตอนการผสมเทียมในสัตว์
การผสมเทียมในสัตว์
โปรไบโอติกกับเชื้อสเตรปโตคอคคัส
โรคติดเชื้อในปลานิล สเตรปโตคอคโคซิส 4
โรคติดเชื้อในปลานิล สเตรปโตคอคโคซิส 3
โรคติดเชื้อในปลานิล สเตรปโตคอคโคซิส 2
โรคติดเชื้อในปลานิล สเตรปโตคอคโคซิส 1
วัคซีนสำหรับโรคติดเชื้อไวรัส Tilapia Lake Virus (TiLV) ในปลานิล
วัคซีนสำหรับโรคที่มีสาเหตุจากเชื้อไวรัส
วัคซีนสำหรับโรคที่มีสาเหตุจากเชื้อแบคทีเรีย
วัคซีนคืออะไร
การศึกษาเรื่องวัคซีนป้องกันการติดเชื้อแอโรโมนาส
โรคติดเชื้อในปลานิล : แอโรโมนาส 5
โรคติดเชื้อในปลานิล : แอโรโมนาส 4
โรคติดเชื้อในปลานิล : แอโรโมนาส 3
โรคติดเชื้อในปลานิล : แอโรโมนาส 2
โรคติดเชื้อในปลานิล : แอโรโมนาส 1
หลักเกณฑ์ที่ดีในการผลิตอาหารสัตว์
การเลือกซื้ออาหารสัตว์ : อาหารสัตว์น้ำ
การเลือกซื้ออาหารสัตว์ : ลักษณะอาหารและการเลือกใช้
การเลือกซื้ออาหารสัตว์ : สถานที่ขาย เลขทะเบียน ฉลาก
หลักเกณฑ์และวิธีการที่ดีในการผลิตอาหาร
การต้านทานความเครียด
การสืบพันธุ์ของสัตว์น้ำ
คน
สัตว์พาหะ
การเคลื่อนย้ายปลาเข้าฟาร์ม
การกักกันโรคก่อนนำสัตว์น้ำใหม่เข้ามาเลี้ยง
ระบบความปลอดภัยทางชีวภาพในฟาร์มสัตว์น้ำ
การกระตุ้นเจริญเติบโต
การสร้างความสมดุลของภูมิคุ้มกัน
ระบบภูมิคุ้มกันคืออะไร
การทำงานและประสิทธิภาพของโปรไบโอติก : ช่วยในการย่อยและช่วยให้มีการนำสารอาหารไปใช้ได้ดีขึ้น
การทำงานและประสิทธิภาพของโปรไบโอติก : ปรับปรุงคุณภาพน้ำ
การทำงานและประสิทธิภาพของโปรไบโอติก : การแย่งใช้สารเคมีและพลังงาน
การทำงานและประสิทธิภาพของโปรไบโอติก : การต้านเชื้อไวรัส เชื้อรา
การทำงานและประสิทธิภาพของโปรไบโอติก : การผลิตสารต้านเชื้อแบคทีเรีย
การทำงานและประสิทธิภาพของโปรไบโอติก : การแย่งพื้นที่ยึดเกาะ
แบคทีเรียที่นิยมใช้เป็นโปรไบโอติก
แอมโมเนีย
สารประกอบไนโตรเจน
ความขุ่นใส ความโปร่งใส
คาร์บอนไดออกไซด์
ความเค็มของน้ำในบ่อเลี้ยงปลา
ความกระด้างของน้ำในบ่อเลี้ยงปลา
ความเป็นกรด-ด่างในบ่อเลี้ยงปลา
ผลของอุณหภูมิต่อสุขภาพปลา
ออกซิเจนในน้ำมีผลต่อปลายังไง
โปรไบโอติกกับการเลี้ยงสัตว์น้ำ
เก็บตัวอย่างน้ำส่งตรวจทางห้องปฏิบัติการทำอย่างไร
การตรวจคุณภาพน้ำเบื้องต้นทำอย่างไร
น้ำกับการเลี้ยงปลา
โปรไบโอติกคืออะไร
เตรียมกระชังให้ดีก่อนการเลี้ยง
เตรียมบ่อก่อนการเลี้ยงยังไงให้พอดี
ปัจจัยที่มีผลต่อสุขภาพปลานิล
แผนผังฟาร์มสำคัญอย่างไร
มาตรฐาน GAP
aquatic chicken
Introduce