สัตว์พาหะ
สัตว์พาหะ

สำหรับปัจจัยเสี่ยงในการนำเชื้อก่อโรคเข้ามาในฟาร์มสำคัญอีกอย่างที่ต้องกล่าวถึงและละเลยไม่ได้ก็คือเรื่องของพาหะนำเชื้อซึ่งเป็นสัตว์พาหะ พาหะ ในภาษาอังกฤษคือ vector หมายถึง สิ่งมีชีวิตที่เป็นพาหะนำเชื้อโรค โดยสัตว์พาหะนั้นมีหลายรูปแบบ เช่น ปลาที่พบในแหล่งน้ำธรรมชาติซึ่งอาจหลุดเข้ามาในระบบการเลี้ยง นกธรรมชาติ นกอพยพ นกกินปลา สัตว์ป่า หรือสัตว์รบกวน เช่น หนู และยังรวมถึงสัตว์เลี้ยงที่พบได้ทั่วไป เช่น สุนัขและแมว ซึ่งสามารถแพร่กระจายเชื้อโรคได้โดยเชื้อโรคอาจติดมาบนร่างกายหรือเท้าของสัตว์เหล่านั้นหรือสัตว์อาจนำชิ้นส่วนของปลา/กุ้ง หรือปลา/กุ้งทั้งตัวที่ติดเชื้อมาสู่บ่อเลี้ยง พื้นที่ ฟาร์มที่ไม่ติดเชื้อรวมทั้งแหล่งน้ำธรรมชาติและพื้นที่นอกฟาร์มทำให้เกิดการแพร่กระจายของเชื้อโรคในพื้นที่ดังกล่าวได้

แนวทางการป้องกันสัตว์พาหะ ที่เป็นปัจจัยเสี่ยงนั้นทำได้โดยฟาร์มต้องมีมาตรการจำกัดไม่ให้เกิดการสัมผัส (limit contact) ระหว่างสัตว์ที่เลี้ยงในฟาร์มกับสัตว์พาหะซึ่งอาจมีความเสี่ยงต่อการนำเชื้อโรคและแพร่ระบาดของเชื้อโรคต่อไป เช่น มีตาข่ายกันนก มีระบบการกรองน้ำที่นำมาใช้ในฟาร์มไม่ให้มีสัตว์พาหะจากแหล่งน้ำนอกฟาร์มเข้ามาในระบบน้ำของฟาร์ม มีระบบเก็บขยะที่มีภาชนะรองรับและฝาปิดมิดชิดมีการกำจัดขยะอย่างสม่ำเสมอ มีการดูแลมีภูมิทัศน์ของฟาร์ม สถานที่เก็บรักษาอาหารสัตว์ วัสดุและอุปกรณ์ต่างๆ ให้อยู่ในลักษณะที่ดีเพื่อลดโอกาสของการเป็นแหล่งที่อยู่อาศัยของสัตว์ที่เป็นพาหะนำโรค มีห้องน้ำ/ห้องสุขาที่ถูกหลักสุขอนามัย ไม่ปล่อยสัตว์เลี้ยงเข้าไปในบริเวณบ่อเลี้ยง มาตรการทั้งหมดนี้ควรคำนึงถึงทั้ง ปลา หอยที่พบในแหล่งน้ำธรรมชาติ สัตว์ล่าเหยื่อ สุนัข แมว หนู ที่มีโอกาสเข้าไปในพื้นที่ฟาร์มแต่ละฟาร์มได้ ฟาร์มจึงควรดำเนินมาตรการป้องกันและมีโปรแกรมกำจัดสัตว์พาหะดังกล่าว หากสัตว์พาหะมีจำนวนมากอาจประสานชุมชนในพื้นที่ร่วมกันหาทางแก้ไ

มาตรการความปลอดภัยทางชีวภาพ (Biosecurity measures) ที่มีประสิทธิภาพของฟาร์มจะช่วยป้องกันไม่ให้สัตว์ที่เลี้ยงสัมผัสกับสัตว์พาหะได้และในกรณีที่เกิดโรคระบาดในฟาร์มจะช่วยป้องกันไม่ให้เชื้อในฟาร์มแพร่กระจายออกนอกฟาร์มลงไปสู่แหล่งน้ำและสัตว์ที่อาศัยในธรรมชาติ


สัตวแพทย์หญิง ดร.มินตรา ลักขณา (หมอเม)
อ.น.สพ.ดร. ภัทรพล เปี่ยมสมบูรณ์ (หมอเอก) 

 

 

Animal vectors 

Another risk factor that we cannot overlook is the “animals” roaming our farm, carrying disease(s) with them. These animals are called “Vectors”

A vector is a living organism that transmits an infectious agent from an infected animal to a human or another animal.

A vector can be in any form; it could be a fish in a natural reservoir accidentally slip into culture system. Wild bird, migratory bird, wildlife, pest animals such as rodent as well as pet animal such as dog and cat.

Disease agents such as bacteria or viruses can attach to these animals and accidentally slip into a farm. Some animals love to sneak in and feed on dead and moribund fish and may carry those disease-infested fish to the neighboring pond, farm or natural water source outside the farm.

Preventing animal vectors

A main idea is to “Limit contact” between our animals and other animals that have potential to carry diseases. Biosecurity measure has described how to manage this issue. For example:

    - Install “bird net”

    - Apply filter membrane for water entering a farm

    - Waste management: all waste containers should be covered, and dispose waste routinely

    - Keeping farm’s landscape neat and tidy

    - Maintain good sanitary of feed and other farm equipment. Store feed in a secure place, safe from pest infestation.

    - Standard toilet should be provided

    - Pet should not be allowed to enter culture area

The preventive measure involves fish, shellfish (in natural resource), predator, dog, cat and rat that able sneak into the farm. The population of these animal should be controlled. Elimination should be carried out if needed.

 
Mintra Lukkana, DVM, MSc, PhD
Pathradol Piamsomboon , DVM , PhD




  




Farm story

การเกิดโรคสัตว์น้ำและการระบาด
การดำเนินการเกี่ยวกับโรค Tilapia Lake Virus (TiLV) ในบริบทโลก (2)
การดำเนินการเกี่ยวกับโรค Tilapia Lake Virus (TiLV) ในบริบทโลก (1)
การพบกันของปลาทะเลกับไมโครพลาสติก
แนวทางการจัดการโรคสัตว์น้ำอุบัติใหม่
การจัดการโรคข้ามพรมแดนและโรคติดต่ออุบัติใหม่
การจัดการสุขภาพสัตว์น้ำ: OIE
โรคอีเอชพี, EHP, กุ้ง
PM 2.5 โรคหัวใจและหลอดเลือด เมนูปลา เกี่ยวกันยังไง: 2
PM 2.5 โรคหัวใจและหลอดเลือด เมนูปลา เกี่ยวกันยังไง: 1
โรคในสัตว์น้ำ ตามพระราชบัญญัติโรคระบาดสัตว์
พระราชบัญญัติโรคระบาดสัตว์ พ.ศ.2558
การวางยาสลบปลาและข้ควรคำนึง
การออกฤทธิ์ของยาสลบในปลา
ยาสลบที่ใช้ในปลา
ข้อควรปฏิบัติ ในการวางยาสลบปลา
หลักการการทำสลบในสัตว์น้ำ
การทำสลบในสัตว์ article
การตรวจตัวอย่างปลาเบื้องต้นในฟาร์ม: การตรวจอุจจาระ
การตรวจตัวอย่างปลาเบื้องต้นในฟาร์ม: การตัดซี่เหงือก
การตรวจตัวอย่างปลาเบื้องต้นในฟาร์ม: การตัดครีบ
การตรวจตัวอย่างปลาเบื้องต้นในฟาร์ม: การขูดผิวหนัง.
การตรวจตัวอย่างปลาเบื้องต้นในฟาร์ม
การบันทึกสุขภาพปลาในฟาร์ม
การตรวจประเมินสภาวะสุขภาพภายในฟาร์ม
การเก็บตัวอย่างสัตว์น้ำเพื่อตรวจโรค
การเลี้ยงปลานิลในระบบต่างๆ
กินปลานิลแล้วได้อะไร
พัฒนาการของไข่ที่ได้รับการผสม
การจัดการผสมพ่อแม่พันธุ์ปลานิล
พฤติกรรมของการผสมพันธุ์ในปลานิล
การผสมเทียม: พ่อแม่พันธุ์ปลานิล
การผสมเทียมปลา
ขั้นตอนการผสมเทียมในสัตว์
การผสมเทียมในสัตว์
โปรไบโอติกกับเชื้อสเตรปโตคอคคัส
โรคติดเชื้อในปลานิล สเตรปโตคอคโคซิส 4
โรคติดเชื้อในปลานิล สเตรปโตคอคโคซิส 3
โรคติดเชื้อในปลานิล สเตรปโตคอคโคซิส 2
โรคติดเชื้อในปลานิล สเตรปโตคอคโคซิส 1
วัคซีนสำหรับโรคติดเชื้อไวรัส Tilapia Lake Virus (TiLV) ในปลานิล
วัคซีนสำหรับโรคที่มีสาเหตุจากเชื้อไวรัส
วัคซีนสำหรับโรคที่มีสาเหตุจากเชื้อแบคทีเรีย
วัคซีนคืออะไร
การศึกษาเรื่องวัคซีนป้องกันการติดเชื้อแอโรโมนาส
โรคติดเชื้อในปลานิล : แอโรโมนาส 5
โรคติดเชื้อในปลานิล : แอโรโมนาส 4
โรคติดเชื้อในปลานิล : แอโรโมนาส 3
โรคติดเชื้อในปลานิล : แอโรโมนาส 2
โรคติดเชื้อในปลานิล : แอโรโมนาส 1
หลักเกณฑ์ที่ดีในการผลิตอาหารสัตว์
การเลือกซื้ออาหารสัตว์ : อาหารสัตว์น้ำ
การเลือกซื้ออาหารสัตว์ : ลักษณะอาหารและการเลือกใช้
การเลือกซื้ออาหารสัตว์ : สถานที่ขาย เลขทะเบียน ฉลาก
หลักเกณฑ์และวิธีการที่ดีในการผลิตอาหาร
การต้านทานความเครียด
การสืบพันธุ์ของสัตว์น้ำ
คน
การเคลื่อนย้ายปลาเข้าฟาร์ม
การติดต่อของเชื้อโรค
การกักกันโรคก่อนนำสัตว์น้ำใหม่เข้ามาเลี้ยง
ระบบความปลอดภัยทางชีวภาพในฟาร์มสัตว์น้ำ
การกระตุ้นเจริญเติบโต
การสร้างความสมดุลของภูมิคุ้มกัน
ระบบภูมิคุ้มกันคืออะไร
การทำงานและประสิทธิภาพของโปรไบโอติก : ช่วยในการย่อยและช่วยให้มีการนำสารอาหารไปใช้ได้ดีขึ้น
การทำงานและประสิทธิภาพของโปรไบโอติก : ปรับปรุงคุณภาพน้ำ
การทำงานและประสิทธิภาพของโปรไบโอติก : การแย่งใช้สารเคมีและพลังงาน
การทำงานและประสิทธิภาพของโปรไบโอติก : การต้านเชื้อไวรัส เชื้อรา
การทำงานและประสิทธิภาพของโปรไบโอติก : การผลิตสารต้านเชื้อแบคทีเรีย
การทำงานและประสิทธิภาพของโปรไบโอติก : การแย่งพื้นที่ยึดเกาะ
แบคทีเรียที่นิยมใช้เป็นโปรไบโอติก
แอมโมเนีย
สารประกอบไนโตรเจน
ความขุ่นใส ความโปร่งใส
คาร์บอนไดออกไซด์
ความเค็มของน้ำในบ่อเลี้ยงปลา
ความกระด้างของน้ำในบ่อเลี้ยงปลา
ความเป็นกรด-ด่างในบ่อเลี้ยงปลา
ผลของอุณหภูมิต่อสุขภาพปลา
ออกซิเจนในน้ำมีผลต่อปลายังไง
โปรไบโอติกกับการเลี้ยงสัตว์น้ำ
เก็บตัวอย่างน้ำส่งตรวจทางห้องปฏิบัติการทำอย่างไร
การตรวจคุณภาพน้ำเบื้องต้นทำอย่างไร
น้ำกับการเลี้ยงปลา
โปรไบโอติกคืออะไร
เตรียมกระชังให้ดีก่อนการเลี้ยง
เตรียมบ่อก่อนการเลี้ยงยังไงให้พอดี
ปัจจัยที่มีผลต่อสุขภาพปลานิล
แผนผังฟาร์มสำคัญอย่างไร
มาตรฐาน GAP
aquatic chicken
Introduce